การออกแบบและพัฒนาแบบนิทรรศการจำลอง 3 มิติเชิงวัฒนธรรม ณ อุทยานวัฒนธรรมสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน

สิทธิศักดิ์ รัตนประภาวรรณ; วัลลภ ศรีสำราญ; พหลยุทธ บุตรจู

doi:10.65205/jcct.2026.e4203

ผู้แต่ง

สิทธิศักดิ์ รัตนประภาวรรณ สาขาวิชาเทคโนโลยีมัลติมีเดีย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และศิลปกรรมสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน จังหวัดนครราชสีมา 30000 ประเทศไทย https://orcid.org/0009-0001-7019-1928
วัลลภ ศรีสำราญ สาขาวิชาเทคโนโลยีมัลติมีเดีย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และศิลปกรรมสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน จังหวัดนครราชสีมา 30000 ประเทศไทย https://orcid.org/0000-0001-7145-4593
พหลยุทธ บุตรจู สาขาวิชาเทคโนโลยีมัลติมีเดีย คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และศิลปกรรมสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน จังหวัดนครราชสีมา 30000 ประเทศไทย https://orcid.org/0000-0002-9990-459X

DOI:

https://doi.org/10.65205/jcct.2026.e4203

คำสำคัญ:

การออกแบบนิทรรศการ, นิทรรศการเชิงวัฒนธรรม, แบบนิทรรศการจำลอง 3 มิติ, การเรียนรู้ตามบริบท, เทคโนโลยี AR/VR

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์หลักการออกแบบพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการที่เหมาะสมกับบริบทวัฒนธรรมท้องถิ่น ณ อุทยานวัฒนธรรมสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน (2) พัฒนาแบบนิทรรศการจำลอง 3 มิติ ในการถ่ายทอดอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมท้องถิ่น (3) ประเมินความเหมาะสมของแบบนิทรรศการจำลอง 3 มิติ ที่พัฒนาขึ้น และสังเคราะห์แนวทางการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี AR/VR เพื่อยกระดับการจัดแสดง ใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา (R&D) ร่วมกับการวิจัยแบบผสมผสานเชิงสำรวจตามลำดับ ระยะที่ 1 วิเคราะห์เอกสาร พื้นที่ และการสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างผู้เชี่ยวชาญ 5 ราย ระยะที่ 2 พัฒนาและปรับปรุงต้นแบบด้วยโปรแกรม SketchUp และ Blender และระยะที่ 3 ประเมินแบบโดยผู้ใช้บริการ 370 คน ได้แก่ อาจารย์ บุคลากร และนักศึกษา คัดเลือกด้วยการสุ่มตัวอย่างตามความสะดวก ร่วมกับการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ (n = 5) และการสังเกตพฤติกรรม (Behavior Mapping) การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหาและสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความถี่ และร้อยละ ผลการวิจัยพบว่า การบูรณาการแนวคิดการเรียนรู้ตามบริบททางวัฒนธรรมและกายภาพ การเรียนรู้แบบสร้างองค์ความรู้ การออกแบบแบบมีส่วนร่วม และการออกแบบที่เน้นผู้ใช้บริการเป็นศูนย์กลางเป็นฐานสำหรับการออกแบบนิทรรศการเชิงวัฒนธรรม ผลการประเมินโดยผู้ใช้บริการ พบว่า ความเหมาะสมโดยรวมอยู่ในระดับดีมาก ( $\bar{x}$ = 4.83) โดยด้านการตีความและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมมีค่าเฉลี่ยสูงสุด ( $\bar{x}$ = 4.94) ส่วนผลการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญอยู่ในระดับดีมากเช่นกัน ( $\bar{x}$ = 4.83) ขณะที่ด้านการใช้เทคโนโลยีมีค่าเฉลี่ยต่ำกว่าด้านอื่นแต่ยังอยู่ในระดับดี ( $\bar{x}$ = 4.00) ผลการสังเกตพฤติกรรมพบว่า ผู้เข้าชมร้อยละ 95.7 มีการชี้ หรือพูดคุยเกี่ยวกับวัตถุในนิทรรศการร่วมกับผู้อื่น สะท้อนการมีปฏิสัมพันธ์ทางสังคมในระดับสูง งานวิจัยนี้เสนอกรอบแนวคิดแบบปัจจัยนำเข้า–กระบวนการ–ผลลัพธ์ (Input–Process–Output) ที่เชื่อมโยงบริบทวัฒนธรรม ทฤษฎีการเรียนรู้ การออกแบบแบบมีส่วนร่วมและเน้นผู้ใช้ การพัฒนาแบบนิทรรศการจำลอง 3 มิติ และแนวทางประยุกต์ใช้เทคโนโลยี AR/VR สำหรับพื้นที่การเรียนรู้ในสถาบันการศึกษาและชุมชนท้องถิ่น

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

Bautista, S. S. (2014). Museums in the Digital Age: Changing Meanings of Place, Community, and Culture. Smithsonian Institution. https://www.si.edu/object/siris_sil_1024871

Bekele, M. K., Pierdicca, R., Frontoni, E., Malinverni, E. S., & Gain, J. (2018). A Survey of Augmented, Virtual, and Mixed Reality for Cultural Heritage. Journal on Computing and Cultural Heritage, 11(2), 7. https://doi.org/10.1145/3145534

Din, H., & Hecht, P. (2007). The Digital Museum: A Think Guide. Smithsonian Institution. https://www.si.edu/object/siris_sil_831584

Falk, J. H., & Dierking, L. D. (2013). The Museum Experience Revisited. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315417851

Hein, G. E. (2016). Progressive Museum Practice:John Dewey and Democracy. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315421858

Ifeanyi, A. J. (2024). The Role of Augmented Reality in Museum Exhibitions: Enhancing Visitor Engagement and Learning. Research Output Journal of Arts and Management, 3(2), 46-49.

Lewi, H., Smith, W., Vom Lehn, D., & Cooke, S. (2019). The Routledge International Handbook of New Digital Practices in Galleries, Libraries, Archives, Museums and Heritage Sites. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429506765

Norman, D. A. (2013). The Design of Everyday Things. Basic Books.

Office of the President. (2023). Annual Report 2023. Rajamangala University of Technology Isan. (In Thai)

Parry, R. (2010). Museums in a Digital Age. Routledge.

Rujjanapan, B., Phrakhusirithammabandit, Chaiwong, S., Padkaew, N., & Phichaiwong, O. (2023). Design and Prototype of the Creative Economic Products by Lampang Community Museum Network. Journal of Buddhist Innovation and Management, 6(4), 97–107. (In Thai)

Simon, N. (2010). The Participatory Museum. Museum 2.0. https://participatorymuseum.org

Soren, B. J. (2009). Museum Experiences that Change Visitors. Museum Management and Curatorship, 24(3), 233–251. https://doi.org/10.1080/09647770903073060

Tzortzi, K. (2015). Museum Space: Where Architecture Meets Museology. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315596457

Wen, J., & Ma, B. (2024). Enhancing Museum Experience through Deep Learning and Multimedia Technology. Heliyon, 10(12), e32706. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e32706

Wongsalee, C. (2017). Contemporary Isan Architecture :Thailand Creative & Design Center, Khon Kaen (TCDC Khon Kaen). [Bachelor’s thesis, Sripatum University]. Sripatum University Institutional Repository. https://dspace.spu.ac.th/handle/123456789/5806 (In Thai)

Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Snalysis (3rd ed.). Harper & Row.