ศึกษาวรรณกรรมจักวาฬทีปนีตามบริบทของแผนผังวัดสุทัศน์เทพวราราม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มุ่งวิเคราะห์ คัมภีร์จักวาฬทีปนี ซึ่งเป็นวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาที่กล่าวถึงโครงสร้างจักรวาลตามคติพุทธ โดยมี เขาพระสุเมรุ เป็นศูนย์กลาง ล้อมรอบด้วยทวีปทั้งสี่ มหาสมุทร และภูเขาต่าง ๆ แนวคิดจักรวาฬทีปนีนี้มีอิทธิพลต่อสถาปัตยกรรมไทย โดยเฉพาะ วัดสุทัศน์เทพวราราม ซึ่งสะท้อนรูปแบบจักรวาลพุทธผ่านการจัดวางองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม เช่น พระวิหารหลวงเปรียบได้กับเขาพระสุเมรุ ล้อมรอบด้วย    ศาลาวิหารทิศและสิ่งปลูกสร้างที่แทนทวีปและมหาสมุทร นอกจากนี้ งานศึกษายังเปรียบเทียบกับ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม พบว่าวัดพระแก้วมีการจัดวางที่สอดคล้องกับจักรวาฬทีปนีอย่างเป็นระบบมากกว่า การศึกษานี้แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างวรรณกรรมทางศาสนาและการออกแบบวัดไทย ซึ่งไม่เพียงสะท้อนโลกทัศน์ทางพุทธศาสนา แต่ยังเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญของไทย