กระบวนการไกล่เกลี่ยในฐานะเครื่องมือทางกฎหมายเพื่อความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ของประชาชนไทย

บทคัดย่อ

            บทความวิชาการนี้มุ่งนำเสนอกระบวนการไกล่เกลี่ยในฐานะเครื่องมือทางกฎหมายเพื่อความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ของประชาชนไทย ด้วยวิธีการสังเคราะห์เชิงเนื้อหา ขั้นตอนการไกล่เกลี่ย 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การรับคำร้องขอไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ผู้มีสิทธิยื่นคำร้องขอไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง ได้แก่ บุคคลธรรมดา นิติบุคคล และผู้รับมอบอำนาจ ช่องทางการยื่นคำร้องขอไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องสามารถยื่นคำร้องด้วยตนเอง ยื่นคำร้องทางไปรษณีย์หรือไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ หรือผู้รับส่งพัสดุภัณฑ์ต่อศาลที่มีเขตอำนาจ หรือยื่นคำร้องผ่านระบบบริการออนไลน์ศาลยุติธรรม 2) การแต่งตั้งผู้ไกล่เกลี่ย หลังจากรับคำร้องแล้ว จะมีการแต่งตั้งผู้ไกล่เกลี่ยตามระเบียบกระทรวงยุติธรรม ว่าด้วยการแต่งตั้งผู้ไกล่เกลี่ย พ.ศ. 2562 คุณสมบัติผู้ไกล่เกลี่ย ต้องเป็นบุคคลธรรมดาที่มีสัญชาติไทย เป็นบุคคลที่บรรลุนิติภาวะ มีภูมิลำเนา หรือถิ่นที่อยู่ในเขตที่จะขอขึ้นทะเบียนศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน และมีคณะทำงานบริหารประจำศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน 3) การดำเนินกระบวนการไกล่เกลี่ย โดยการติดต่อประสานคู่กรณีเข้าร่วมการไกล่เกลี่ย โดยความสมัครใจของคู่กรณีของการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท หากคู่กรณีตกลงกันได้ คู่กรณีต้องลงลายมือชื่อในข้อตกลงหรือสัญญา คู่กรณีมีสิทธิถอนตัวจากการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท และ                    4) การสิ้นสุดการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท เมื่อคู่กรณีตกลงระงับข้อพิพาทด้วยการถอนคำร้องหรือขอให้ศาลมีคำพิพากษาตามข้อตกลงหรือสัญญาประนีประนอมยอมความ และรายงานผลและการจัดกิจกรรมเมื่อสิ้นสุดการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท โดยนำส่งรายงานไปยังพนักงานคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในพื้นที่ และมีการจัดกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท เมื่อสิ้นสุดการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท เช่น การประชาสัมพันธ์เชิงรุก การใช้เวทีประชุมขององค์กรชุมชน และการจัดทำโครงการที่เกี่ยวกับการให้ความรู้ทางกฎหมายแก่ประชาชน