การส่งเสริมทักษะการคิดแก้ปัญหาโดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน ในการจัดการเรียนการสอน สังคมศึกษาในศตวรรษที่ 21: Promoting Problem-Solving Thinking Skills through Phenomenon-Based Learning in Social Studies Education in the 21st Century

กานต์ กาญจนพิมาย

doi:10.65205/ajgs.2026.e3020

ผู้แต่ง

กานต์ กาญจนพิมาย มรภ สุรินทร์

DOI:

https://doi.org/10.65205/ajgs.2026.e3020

คำสำคัญ:

การส่งเสริม ,ทักษะการคิดแก้ปัญหา, ปรากฏการณ์เป็นฐาน, การสอนสังคมศึกษา, ศตวรรษที่ 21

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางการส่งเสริมทักษะการคิดแก้ปัญหาในผู้เรียนผ่านการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน (Phenomenon-Based Learning PhBL) ในรายวิชาสังคมศึกษา ภายใต้บริบทของศตวรรษที่ 21 และส่งเสริมทักษะการคิดแก้ปัญหา สามารถวิเคราะห์สถานการณ์ที่ซับซ้อน ตัดสินใจอย่างมีเหตุผล และสร้างแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างสร้างสรรค์ นอกจากนี้ยังมีการบูรณาการความรู้หลายสาขา การเรียนรู้เชิงรุก และการสะท้อนคิดเพื่อการนำแนวทางมาประยุกต์กับแนวคิด PhBL กับการเรียนการสอนสังคมศึกษา โดยนำเสนอแนวทางการเลือกปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตและสังคมของผู้เรียน การออกแบบกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นการตั้งคำถาม การวิเคราะห์ปัญหา การสร้างและเลือกแนวทางแก้ไขปัญหา รวมถึงการนำเสนอและสะท้อนผลการเรียนรู้ ช่วยให้ผู้เรียนสามารถบูรณาการความรู้ วิเคราะห์ปัญหาเชิงซับซ้อนและออกแบบแนวทางแก้ไขอย่างเป็นระบบ เพื่อเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพในการพัฒนาทักษะสำคัญของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการสอนสังคมศึกษาได้อย่างสร้างสรรค์

เอกสารอ้างอิง

กนก จันทร์ทอง. (2560). การสอนสังคมศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลา นครินทร์, 28(2), 227-241.

จุฑามาศ แหนจอน. (2557). การพัฒนาโปรแกรมการฝึกอบรมทฤษฎีการยอมรับและพันธะสัญญาต่อการเพิ่มการคิดแก้ปัญหาทางสังคมของนิสิตระดับปริญญาตรี. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 25(3), 98-112.

ฐิตินันท์ ดาวศรี และคณะ. (2564). แนวทางการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 11(1).

ทัณฑธร จุ้ยสวัสดิ์. (2564). การวิจัยเชิงปฏิบัติการในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐาน เรื่อง จลนศาสตร์เคมี ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เพื่อส่งเสริมผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ. วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาการสอนวิทยาศาสตร์ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา.

ธารีย์ ชัยนิลพันธุ์, ณัฐพร พรหมมาศ, และบุญรัตน์ แผลงศร. (2567). ผลของการใช้เกมดิจิทัลทางการศึกษาร่วมกับปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อส่งเสริมการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2. วารสารเทคโนโลยีสารสนเทศ, 20(มกราคม-มิถุุนายน 2567).

วรพจน์ วงศ์กิจรุ่งเรือง และอธิป จิตตฤกษ์. (2556). ทักษะแห่งอนาคตใหม่: การศึกษาเพื่อศตวรรษที่ 21. วารสารเกษตรศาสตร์ (สังคม), 34, 590-595.

วิยะดา โพธิ์ชัย. (2565). การพัฒนาความสามารถในการคิดแก้ปัญหา โดยการจัดการเรียนรู้ แบบปัญหาเป็นฐานสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาหลักสูตรและการเรียนการสอน มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด.

สุชานันท์ วรวัฒนานนท์. (2565). การจัดการเรียนรู้แบบปรากฏการณ์เป็นฐาน เพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณและการแก้ปัญหา เรื่อง ปรากฏการณ์ของโลกและภัยธรรมชาติของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. การค้นคว้าอิสระปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยนเรศวร.

สุภัคชา มลวัง. (2566). การพัฒนาความสามารถในการสื่อสารวิทยาศาสตร์ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานร่วมกับกลวิธีการคิดเป็นภาพ เรื่อง สารในชีวิตประจำวัน ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5. การค้นคว้าอิสระปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยนเรศวร.

อรพรรณ บุตรกตัญญู. (2561). การเรียนรู้โดยใช้ปรากฏการณ์เป็นฐานเพื่อการสร้างมุมมองแบบองค์รวมและการเข้าถึงโลกแห่งความจริงของผู้เรียน. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 46(2), 348–365.

Partnership for 21s Century skills. (2011). Framework for 21st century learning. http://www.p21.org/storage/document/1 p21_framework_2pager.pdf