การพัฒนาหนังสือส่งเสริมการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่น เรื่อง สู่ขวัญข้าว กลุ่มชาติพันธุ์กูย - เขมร สุรินทร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3: THE DEVELOPMENT OF A LOCAL CULTURE LEARNING PROMOTION BOOK ON THE RICE BLESSING CEREMONY OF THE KUAY–KHMER ETHNIC GROUPS IN SURIN FOR GRADE 9 STUDENTS

นิรมล อยู่สบาย; ภัทระ อินทรกำแหง; พีรวัส อินทวี

doi:10.65205/ajgs.2025.2505

ผู้แต่ง

นิรมล อยู่สบาย สาขาสังคมศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
ภัทระ อินทรกำแหง สาขาวิชาสังคมศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์
พีรวัส อินทวี สาขาวิชาสังคมศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

DOI:

https://doi.org/10.65205/ajgs.2025.2505

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทของชุมชนและองค์ความรู้เกี่ยวกับพิธีกรรมสู่ขวัญข้าวของกลุ่มชาติพันธุ์กูย - เขมร จังหวัดสุรินทร์ 2) พัฒนาและประเมินคุณภาพของหนังสือส่งเสริมการเรียนรู้วัฒนธรรมท้องถิ่น เรื่อง “สู่ขวัญข้าว” สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 และ 3) ศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความพึงพอใจของนักเรียนหลังการใช้หนังสือ โดยใช้รูปแบบการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โรงเรียนบ้านสะกาด จังหวัดสุรินทร์ จำนวน 24 คน ที่ได้จากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินคุณภาพหนังสือจากผู้เชี่ยวชาญ แบบทดสอบก่อนและหลังเรียน และแบบสอบถามความพึงพอใจ

ผลการวิจัยพบว่า 1) พิธีกรรมสู่ขวัญข้าวในชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์กูย - เขมร มีองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ การบูชาพระแม่โพสพ การเตรียมเครื่องบูชา การประกอบพิธีโดยผู้อาวุโส และการเฉลิมฉลองหลังพิธี สะท้อนให้เห็นถึงความศรัทธา ภูมิปัญญาท้องถิ่น และบทบาทของพิธีกรรมในการเชื่อมความสัมพันธ์ของคนในชุมชน 2) หนังสือที่พัฒนาขึ้นได้รับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญว่ามีคุณภาพอยู่ในระดับดีมาก (ค่าเฉลี่ย = 4.69) และผ่านเกณฑ์ประสิทธิภาพ 80/80 โดยได้ค่า = 81.66/84.66 3) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (คะแนนเฉลี่ยก่อนเรียน = 12.87, หลังเรียน = 21.16) และนักเรียนมีความพึงพอใจต่อหนังสือในระดับมากถึงมากที่สุด โดยเฉพาะด้านเนื้อหา รูปแบบการนำเสนอ และภาพประกอบ

ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า หนังสือที่พัฒนาขึ้นสามารถเป็นสื่อการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพในการบูรณาการองค์ความรู้วัฒนธรรมท้องถิ่นเข้าสู่กระบวนการจัดการเรียนรู้ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ที่เน้นอัตลักษณ์ของผู้เรียนได้อย่างเหมาะสม

คำสำคัญ (Keywords) : วัฒนธรรมท้องถิ่น, สู่ขวัญข้าว, กลุ่มชาติพันธุ์กูย - เขมร, หนังสือส่งเสริมการเรียนรู้

ประวัติผู้แต่ง

นิรมล อยู่สบาย, สาขาสังคมศึกษา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์

-

เอกสารอ้างอิง

กิติศักดิ์ ทองมีทิพย์ และณฐิตากานต์ พยัคฆา. (2564). พิธีกรรมทำขวัญข้าวกับวิถีเกษตรกรรมที่เปลี่ยนไป. วารสารวิชาการเกษตร.

จักรี บำรุงภักดิ์. (2566). ประเพณีบุญข้าวเปลือกชาวไทยเขมรสุรินทร์. [วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัญฑิต(คม.).สาขาสังคมศึกษา]. มหาวทยาลัยราชภัฎสุรินทร์

จุฑาทิพ พรหมณะ. (2562). การสร้างหนังสือส่งเสริมการอ่านเรื่อง “เล่าเรื่องเมืองลิกอร์” ส าหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนวัดโคกพิกุล จังหวัดนครศรีธรรมราช. [การศึกษาค้นคว้าอิสระนี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต แขนงวิชาหลักสูตรและการสอนสาขาวิชาศึกษาศาสตร์]. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช

น้ำมนต์ อยู่อินทร์ .(2553). การด ารงอยู่ของความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับข้าวในสังคมไทยปัจจุบัน : กรณีศึกษาหมู่บ้านดอนโพธิ์ ตำบลชายนา อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. [วิทยานิพนธ์ (อ.ด.).] จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

นิภา จันทิชัย. (2560). การสู่ขวัญในประเทศไทย. [วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิตบัณฑิต สาขาวิชาภาษาและวรรณกรรมไทย]. มหาวิทยาลัยราชภัฎมหาสารคาม

บูรณ์เชน สุขคุ้ม. (2564). การสู่ขวัญของกลุ่มชาติพันธุ์กูยในจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 4(1), 108-122. มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ

ปัญญา สุริยะแสง. (2548). โครงการวิจัย การศึกษาประเพณีพิธีกรรมที่เกี่ยวกับข้าว เน้นการศึกษาประเพณีพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับการรวมกลุ่มระดับชุมชนในพื้นที่ต าบลโคกตะเคียน อ าเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ ระยะที่1 : รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

พระมหานิพิฐพนธ์ วงศ์อนุ (จิรวฑฺฒโน). (2566). การพัฒนาหนังสือส่งเสริมการอ่านกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาศาสนา และวัฒนธรรม รายวิชาพระพุทธศาสนาเรื่องฮีตสิบสอง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1. ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต (ค.ด.).ปริญญาเอก.การสอนสังคมศึกษา.มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 (2542 : 3)

สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพ.ศ. 2551.กรุงเทพฯ : ชุมนุมสหกรณการเกษตรแหงประเทศไทย.

อภิเชษฐ์ เทศเล็ก. (2558). การพัฒนาหนังสือส่งเสริมการอ่าน ชุดท่องเที่ยวเมืองสามพราน เพื่อส่งเสริมความสามารถ ในการอ่านจับใจความส าคัญ ส าหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. สาขาวิชาการสอนภาษาไทย. มหาวิทยาลัยศิลปากร

อรพัทธ ศิริแสง. (2564). การพัฒนาหนังสือส่งเสริมการอ่าน กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชุด ท้องถิ่นยโสธรชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 8(2), 325-340.

Bloom, B. S. (1976). Human characteristics and school learning. McGraw-Hill.

Bruner, J. S. (1966). Toward a theory of instruction. Harvard University Press.

Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures: Selected essays. Basic Books.

Herzberg, F. (1959). The motivation to work (2nd ed.). John Wiley & Sons.

Steward, J. H. (1955). Theory of culture change : The methodology of multilinear evolution.University of Illinois Press.

Thorndike, E. L. (1913). Educational psychology : The psychology of learning (Vol. 2). Teachers College, Columbia University.