บทบาทของสติในกระบวนการพัฒนาการตื่นรู้

ผู้แต่ง

  • สวัสดิ์ อโณทัย สาขาวิชาปรัชญาและพระพุทธศาสนา มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น
  • พระชนินสิทธิ์ สุทฺธิจิตฺโต (ภูเมศโปสยานนท์) สาขาวิชาพระพุทธศาสนา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • เดโช แสงจันทร์ สาขาวิชาพระพุทธศาสนา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • พระครูวิจิตรสาธุรส (นพดล แก้วมณี) มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น
  • นภสร ท่าห้อง มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น

คำสำคัญ:

บทบาท, สติ, กระบวนการพัฒนา, การตื่นรู้

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งค้นหาคำตอบของข้อสงสัยที่ว่า บทบาทของสติสามารถนำไปสู่กระบวนการการพัฒนาการตื่นรู้ได้อย่างไร ผลการศึกษาพบว่า โดยธรรมชาติมนุษย์เป็นสัตว์ที่มีเหตุผลเพื่อการตื่นรู้ ซึ่งสัตว์อื่นไม่มี โดยมีความรู้สึกนึกคิดใหม่ มีความเบาสบาย เป็นอิสระจากความบีบคั้น มีความสุขอย่างล้ำลึก มีความรักอันไพศาลต่อเพื่อนมนุษย์และสรรพสิ่ง มนุษย์สามารถ เกิดจิตสำนึกใหม่ได้ ซึ่งเกิดจากการเข้าถึงความเป็นหนึ่งเดียวของโลกทั้งใบ ซึ่งมีความเป็นหนึ่งเดียวกันกับธรรมชาติด้วยการมีสติก็คือ การตื่นรู้ นั่นคือ การไม่ประมาท (อัปปมาทะ) ถ้าเราอยู่ในโลกของการคิดปรุงแต่ง เราไม่สามารถสัมผัสธรรมชาติความเป็นจริงได้ แต่เมื่อมีสติรู้อยู่กับปัจจุบัน จิตสงบจึงสัมผัสความจริงตามธรรมชาติหรือเข้าถึงความจริง สิ่งที่เรียกว่า สติ ทำให้เกิดปัญญา อันเป็นการเข้าถึงความจริงตามธรรมชาติ ด้วยจิตที่สงบจึงจะเข้าถึงความจริงสูงสุดได้ จิตวุ่นเข้าถึงไม่ได้ จิตที่มีสติหรือสมาธิเป็นจิตที่สงบทำให้เข้าถึงความจริงได้ การมีจิตสงบเป็นทางเข้าสู่ความจริงอันสูงสุด การเจริญสติเป็นเครื่องมือของเส้นทางต่างๆ ที่นำบุคคลไปสัมผัสการตื่นรู้และจิตสำนึกใหม่ เพราะมนุษย์ได้ค้นพบโดยประสบการณ์ด้วยตนเองว่า การเจริญสตินำมาซึ่งความสุขอันประณีตที่ไม่เคยพบมาก่อน ทำให้สุขภาพดี ลดความเครียด สมองดี สติปัญญาดี และสัมพันธภาพดีขึ้น เพราะเหตุที่บทบาทของสติจึงทำให้มนุษย์มีการตื่นรู้ และรู้ว่า พุทธะนับหมื่นอยู่ที่ใจของมนุษย์นี่เอง

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

ประพัฒน์ ศรีกูลกิจ. (2559). พระไตรปิฎกวิเคราะห์. พิมพ์ครั้งที่ 2. พิษณุโลก: บริษัท โฟกัส ปริ้นตี้ง จำกัด.

ปราโมทย์ ยอดแก้ว. (2561, มกราคม-เมษายน). “การพัฒนาการตื่นรู้ของบัณฑิตในสังคมไทย.” วารสารศิลปการจัดการ. 2(1): 31-48.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). (2556). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. พิมพ์ครั้งที่ 38. กรุงเทพมหานคร: สำนักผลิธัมม์.

พระไพศาล วิสาโล. (2557). จิตวุ่นวาย คลายด้วยธรรม. กรุงเทพมหานคร: โนเบิ้ลพริ้นต์.

พระโสภณมหาเถระ (มหาสีสยาดอ). (2549). มหาสติปัฏฐานสูตร ทางสู่พระนิพพาน. พระคันธสาราภิวงศ์ แปลและเรียบเรียง. พระพรหมโมลี (สมศักดิ์ อุปสโม) ตรวจชำระ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด ไทยรายวันการพิมพ์.

พระอนุรุทธเถระและพระสุมังคลเถระ. มหามกุฏราชวิทยาลัย. ตรวจชำระและพิมพ์. (2557). อภิธัมมัตถ สังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา ฉบับแปลเป็นภาษาไทย. พิมพ์ครั้งที่ 9. นครปฐม: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

พุทธทาสภิกขุ. (2528). สติ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: จักรานุกุลการพิมพ์.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. เล่มที่ 10, 20, 29, 34. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวฑฺฒโน). (2557). ความเข้าใจเรื่องพระอภิธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 5. นครปฐม: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2561). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 31. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ สหธรรมิก จำกัด.

สุจินต์ บริหารวนเขตต์. (2555). ปรมัตถธรรมสังเขป: จิตตสังเขปและภาคผนวก. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิศึกษาและเผยแผ่พระพุทธศาสนา.

สุวัฒน์ ธนกรนุวัฒน์. (2563). ออนไลน์. เข้าถึงได้ที่ qualitythestory.com/การทำงานด้วยจิตตื่นรู้. สืบค้นเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2565.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-04-30

รูปแบบการอ้างอิง

อโณทัย ส., สุทฺธิจิตฺโต (ภูเมศโปสยานนท์) พ., แสงจันทร์ เ., (นพดล แก้วมณี) พ., & ท่าห้อง น. (2025). บทบาทของสติในกระบวนการพัฒนาการตื่นรู้. วารสารเซนต์จอห์น (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 27(40), 216–228. สืบค้น จาก https://so13.tci-thaijo.org/index.php/SJUJOURNAL/article/view/1792

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ