แนวทางการประยุกต์ใช้หลักพุทธสันติวิธีของผู้บริหารสถานศึกษา เพื่อสร้างองค์กรสันติสุข
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้พุทธสันติวิธีของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อสร้างองค์กรสันติสุข เนื่องจากว่า สถานศึกษาในปัจจุบันต้องเผชิญกับสภาวะความขัดแย้งที่ซับซ้อนในหลายระดับ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อขวัญกำลังใจและประสิทธิภาพการทำงาน แม้ว่าพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติจะกำหนดเป้าหมายให้ผู้เรียนสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข แต่ยังขาดแนวปฏิบัติที่ชัดเจนในการบริหารจัดการ แนวคิดองค์กรสันติสุขมุ่งขจัดความรุนแรงเชิงโครงสร้างและวัฒนธรรม และบูรณาการเข้ากับพุทธสันติวิธีที่เน้นการเปลี่ยนแปลงจากภายใน การใช้สติ อหิงสา และการฟังอย่างลึกซึ้ง กลไกสำคัญในการขับเคลื่อนองค์กรสันติสุขต้องอาศัยการบูรณาการหลักธรรม 2 ระดับ คือ 1) พรหมวิหาร 4 (เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา) เพื่อสร้างสันติภายในหรือฐานจิตที่มั่นคง และ 2) สังคหวัตถุ 4 (ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา สมานัตตตา) เพื่อเป็นเครื่องมือในการปฏิสัมพันธ์และครองใจคน การนำหลักธรรมเหล่านี้ไปประยุกต์ในองค์กรสันติสุข ได้แก่ การสร้างความปลอดภัยทางจิตใจด้วยอภัยทานและกรุณา การสร้างความยุติธรรมด้วยอุเบกขาและสมานัตตตา การสื่อสารที่สร้างสรรค์ด้วยปิยวาจาและโยนิโสมนสิการ การสร้างวัฒนธรรมเกื้อกูลด้วยมุทิตาและอัตถจริยา และการสร้างเป้าหมายร่วมด้วยสัมมาทิฏฐิ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.
โคทม อารียา. (2550). กระบวนทัศน์และยุทธศาสตร์สันติวิธี. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิโกมลคีมทอง.
จตุรงค์ สุวรรณแสง, อัจฉรา นิยมาภา และวิสุทธิ์ วิจิตรพัชราภรณ์. (2560). การบริหารความขัดแย้งของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 2. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 15(3), 1-15.
จิตราพัชร์ ชัยรัตนหิรัญกุล และธานี เกสทอง. (2559). การศึกษาการจัดการความขัดแย้งในสถานศึกษาของผู้บริหารโรงเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 42. วารสารวิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ, 6(1), 137-152.
จิตราพัชร์ ชัยรัตนหิรัญกุล และธานี เกสทอง. (2559). การศึกษาการจัดการความขัดแย้งในสถานศึกษาของผู้บริหารโรงเรียน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 42. วารสารวิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ, 6(1), 137-152.
ชูชาติ พ่วงสมจิตร์. (2564). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อสร้างองค์กรสันติสุขในสถาบันอุดมศึกษา. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 9(4), 1402-1415.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส (นิธิบุณยากร). (2561). พุทธสันติวิธี: การบูรณาการหลักการและเครื่องมือจัดการความขัดแย้ง. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร: หจก.ประยูรสาส์นไทยการพิมพ์.
พุทธทาสภิกขุ. (2555). การทำงานคือการปฏิบัติธรรม. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
วีระยุทธ ชาตะกาญจน์. (2563). รูปแบบวัฒนธรรมองค์กรที่ส่งผลต่อการเป็นองค์กรสันติสุขของสถานศึกษา. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 48(2), 115-130.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2561). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. กรุงเทพมหานคร: ผลิธัมม์.
สิริอร วิชชาวุธ. (2562). ความปลอดภัยทางจิตใจ: รากฐานสำคัญขององค์กรสันติสุขและการทำงานเป็นทีม. วารสารจิตวิทยาประยุกต์, 8(1), 45-62.
เสริมศักดิ์ วิศาลาภรณ์. (2540). ความขัดแย้งการบริหารเพื่อการสร้างสรรค์. กรุงเทพมหานคร: ตะเกรียง.
Khianrupkhrut, J. (2015). Conflict Management Administrators under the Chonburi Primary Educational Service Area Office 3. Master's thesis, Burapha University.
Thongphuban, W., & Akkharaphichakun, O. (2016). The Study of Conflict on Behavior Management Style of Schools Administrators under Buriram Primary Educational Service area 3. Journal of the Development and Development Valaya Alongkorn under the royal patronage, 11(1), 295-304.
