วารสารวิจัยนวัตกรรมการศึกษาและเทคโนโลยี

พุทธวิธีการพัฒนาสื่อนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้วิชาพระพุทธศาสนา สำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21

2025-10-22T14:08:49+07:00

บทความนี้นำเสนอพุทธวิธีการพัฒนาสื่อนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้วิชาพระพุทธศาสนาสำหรับผู้เรียนในศตวรรษ
ที่ 21 เนื่องจากว่า การจัดการเรียนรู้แบบดั้งเดิมที่เน้นการบรรยายและท่องจำกำลังเผชิญวิกฤตความท้าทาย ไม่สามารถตอบสนองต่อธรรมชาติของผู้เรียนยุคดิจิทัลได้ ส่งผลให้เกิดความเหินห่างระหว่างผู้เรียนกับแก่นธรรม และล้มเหลวในการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาผู้เรียนให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและสังเคราะห์หลักพุทธวิธีซึ่งเป็นกระบวนการสอนของพระพุทธเจ้าที่สอดคล้องกับทฤษฎีการเรียนรู้สมัยใหม่ เพื่อนำมาเป็นกรอบแนวคิดในการออกแบบสื่อนวัตกรรม โดยเสนอเป็นแนวทางการพัฒนาที่สำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1) การใช้เรื่องราวเปรียบเทียบ (อุปมาอุปไมย) ที่มุ่งสร้างสื่อเชิงโต้ตอบให้ผู้เรียนเรียนรู้จากประสบการณ์จำลอง 2) การสอนที่ยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง ที่ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการสร้างเส้นทางการเรียนรู้เฉพาะบุคคล และ 3) การสอนเป็นลำดับขั้น (อนุบุพพิกถา) ที่ออกแบบสื่อในรูปแบบเกมมิฟิเคชัน เพื่อสร้างเส้นทางการฝึกฝนตนเองอย่างเป็นระบบ พุทธวิธีดังกล่าวสามารถเปลี่ยนกระบวนทัศน์การเรียนรู้วิชาพระพุทธศาสนาจากการเป็นผู้รับสารสู่การเป็นผู้ปฏิบัติ ทำให้การเรียนรู้มีความน่าสนใจและสอดคล้องกับยุคสมัย เพื่อให้พระพุทธศาสนาเป็นแนวทางในการบ่มเพาะปัญญาและคุณธรรมแก่ผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ได้อย่างยั่งยืน

การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงเครือข่ายความร่วมมือตามหลักพุทธธรรมสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาในจังหวัดสมุทรปราการ

2025-11-05T21:03:44+07:00

บทความนี้เสนอกรอบแนวคิดในการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงเครือข่ายความร่วมมือสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาในจังหวัดสมุทรปราการ โดยบูรณาการหลักพุทธธรรมเข้าไว้กับองค์ประกอบของภาวะผู้นำเชิงเครือข่ายสมัยใหม่ เพื่อสร้างระบบนิเวศทางการศึกษาที่เข้มแข็งและยั่งยืน บูรณาการหลักธรรมสำคัญ ได้แก่ พรหมวิหาร 4 (เมตตา, กรุณา, มุทิตา และอุเบกขา) เพื่อเสริมพื้นฐานทางใจและวัฒนธรรมองค์กรภายใน, สังคหวัตถุ 4 (ทาน, ปิยวาจา, อัตถจริยา และสมานัตตตา) เพื่อขับเคลื่อนกลยุทธ์เชิงรุกในการสร้างความไว้วางใจกับภาคีภายนอก และทิศ 6 เพื่อบริหารจัดการความสัมพันธ์กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่มอย่างสมดุล ต่อยอดแนวคิด “บ้าน-วัด-โรงเรียน” (บวร) สร้างบทบาทผู้บริหารในฐานะกัลยาณมิตรเชื่อมประสานสรรพกำลังจากครอบครัว ชุมชน สถาบันศาสนา และภาคเอกชน สู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนและการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ สภาพแวดล้อม และสุขภาวะของนักเรียนอย่างองค์รวม ผลลัพธ์ที่คาดหวังคือกรอบแนวคิดปฏิบัติที่ช่วยให้ผู้บริหารสถานศึกษาสามารถสร้างและรักษาเครือข่ายความร่วมมือที่เข้มแข็ง เกิดวัฒนธรรมการเรียนรู้ร่วมกัน และยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาจนบรรลุความสำเร็จอย่างยั่งยืน

การบูรณาการหลักอริยสัจ 4 ในการบริหารจัดการโรงเรียนมาตรฐานสากล ด้วยเกณฑ์ OBECQA สู่ความเป็นเลิศ

2025-11-07T22:58:50+07:00

บทความนี้นำเสนอการบูรณาการหลักอริยสัจ 4 ในการบริหารจัดการโรงเรียนมาตรฐานสากลด้วยเกณฑ์ OBECQA สู่ความเป็นเลิศ เนื่องจากว่า ในยุคศตวรรษที่ 21 สังคมโลกกำลังเผชิญความท้าทายที่ซับซ้อนและการแข่งขันสูง ทำให้การศึกษาจำเป็นต้องปฏิรูปเพื่อสร้างพลโลก โรงเรียนมาตรฐานสากลจึงต้องอาศัยเครื่องมือบริหารเชิงระบบที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งเกณฑ์ OBECQA ปี 2565-2568 คือกรอบการดำเนินงานสู่ความเป็นเลิศที่สมบูรณ์ที่สุด โดยได้สังเคราะห์กรอบแนวคิด OBECQA
ซึ่งแบ่งองค์ประกอบการบริหารเป็น 7 หมวด โดยจัดเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ 1) กลุ่มการนำองค์กร ทำหน้าที่กำหนดทิศทาง
2) กลุ่มพื้นฐานของระบบ ทำหน้าที่เป็นสมองในการวิเคราะห์ข้อมูล และ 3) กลุ่มผลลัพธ์ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการปฏิบัติจริงของบุคลากรและกระบวนการ และเสนอการบูรณาการหลักอริยสัจ 4 ซึ่งเป็นกระบวนการจัดการปัญหาที่เป็นสากลและเป็นวิทยาศาสตร์มาเป็นกรอบคิดในการขับเคลื่อน ได้แก่ ทุกข์ คือ การยอมรับผลลัพธ์ที่ยังไม่บรรลุเป้า สมุทัย คือ การใช้ข้อมูลวิเคราะห์สาเหตุที่แท้จริง นิโรธ คือ การกำหนดวิสัยทัศน์และกลยุทธ์เป็นเป้าหมาย และ มรรค คือ การลงมือปฏิบัติผ่านบุคลากรและกระบวนการ การบูรณาการนี้ช่วยเปลี่ยนการบริหารจากการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน นำองค์กรสู่ความเป็นเลิศอย่างแท้จริง

แนวทางการประยุกต์ใช้หลักพุทธสันติวิธีของผู้บริหารสถานศึกษา เพื่อสร้างองค์กรสันติสุข

2025-11-11T21:50:45+07:00

บทความนี้นำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้พุทธสันติวิธีของผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อสร้างองค์กรสันติสุข เนื่องจากว่า สถานศึกษาในปัจจุบันต้องเผชิญกับสภาวะความขัดแย้งที่ซับซ้อนในหลายระดับ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อขวัญกำลังใจและประสิทธิภาพการทำงาน แม้ว่าพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติจะกำหนดเป้าหมายให้ผู้เรียนสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข แต่ยังขาดแนวปฏิบัติที่ชัดเจนในการบริหารจัดการ แนวคิดองค์กรสันติสุขมุ่งขจัดความรุนแรงเชิงโครงสร้างและวัฒนธรรม และบูรณาการเข้ากับพุทธสันติวิธีที่เน้นการเปลี่ยนแปลงจากภายใน การใช้สติ อหิงสา และการฟังอย่างลึกซึ้ง กลไกสำคัญในการขับเคลื่อนองค์กรสันติสุขต้องอาศัยการบูรณาการหลักธรรม 2 ระดับ คือ 1) พรหมวิหาร 4 (เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา) เพื่อสร้างสันติภายในหรือฐานจิตที่มั่นคง และ 2) สังคหวัตถุ 4 (ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา สมานัตตตา) เพื่อเป็นเครื่องมือในการปฏิสัมพันธ์และครองใจคน การนำหลักธรรมเหล่านี้ไปประยุกต์ในองค์กรสันติสุข ได้แก่ การสร้างความปลอดภัยทางจิตใจด้วยอภัยทานและกรุณา การสร้างความยุติธรรมด้วยอุเบกขาและสมานัตตตา การสื่อสารที่สร้างสรรค์ด้วยปิยวาจาและโยนิโสมนสิการ การสร้างวัฒนธรรมเกื้อกูลด้วยมุทิตาและอัตถจริยา และการสร้างเป้าหมายร่วมด้วยสัมมาทิฏฐิ