การศึกษาเชิงวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงและมาตรการป้องกันภาวะเจ็บป่วยจากความร้อนในกีฬา กลางแจ้งสำหรับนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยเสี่ยงที่ก่อให้เกิดภาวะเจ็บป่วยจากความร้อนในนักเรียน
ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น 2) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมเสี่ยงกับความรุนแรงของอาการเจ็บป่วย และ 3) เสนอแนวทางการดูแลและป้องกันที่เหมาะสม ภายใต้กรอบการดื่มนํ้าล่วงหน้า สภาพแวดล้อมสนับสนุน และการสังเกตสัญญาณเตือน

กลุ่มตัวอย่างจำนวน 150 คน คัดเลือกด้วยวิธีสุ่มแบบชั้นภูมิจากนักเรียนชั้น ม.1–ม.3 โรงเรียน
วัดหนองใหญ่ กรุงเทพมหานคร เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถาม (CVI = 0.85; Cronbach’s α = 0.82) และคู่มือสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา Pearson’s Correlation และ ANOVA ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และการวิเคราะห์
แก่นสาระ (Thematic Analysis) เพื่อให้เกิดความเข้าใจเชิงลึกของบริบทและพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับภาวะเจ็บป่วยจากความร้อน

ผลการวิจัยพบว่า ร้อยละ 56.7 ของนักเรียนมีความรู้ระดับปานกลาง พฤติกรรมเสี่ยงสำคัญ ได้แก่
การไม่ดื่มนํ้าก่อนออกกำลังกาย (ร้อยละ 60.0) และการเล่นกีฬาช่วง 11.00–14.00 น. (ร้อยละ 11.0) พฤติกรรมดื่มนํ้าล่วงหน้ามีความสัมพันธ์เชิงลบกับอาการเจ็บป่วยจากความร้อน (r = –0.52, p < 0.01) ขณะที่การเล่นกีฬาช่วงแดดแรงมีความสัมพันธ์เชิงบวก (r = 0.47, p < 0.01)

ข้อเสนอแนวทาง ได้แก่ การเพิ่มจุดนํ้าดื่มเย็นให้เข้าถึงง่าย การปรับเวลาฝึกซ้อม และการจัดกิจกรรมฝึกปฏิบัติตามสถานการณ์ (การเรียนรู้ตามสถานการณ์: Scenario-Based Training) เพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่นในความสามารถของตนเอง (Self-Efficacy) และการสนับสนุนจากเพื่อน (Peer Support) ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการลดความเสี่ยงภาวะเจ็บป่วยจากความร้อนในนักเรียน