การศึกษาความต้องการจำเป็นในการพัฒนาทักษะดิจิทัลของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3

จุฑามาศ  เตชะภิญญาวัฒน์; อรชร  วัฒนกุล; พร้อมภัค   บึงบัว; สุภาพร  สรสิทธิรัตน์

doi:10.65205/ajgs.2026.e2956

ผู้แต่ง

จุฑามาศ เตชะภิญญาวัฒน์ สาขาวิชาการบริหารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
อรชร วัฒนกุล สาขาวิชาการบริหารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
พร้อมภัค บึงบัว สาขาวิชาการบริหารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
สุภาพร สรสิทธิรัตน์ สาขาวิชาการบริหารการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต

DOI:

https://doi.org/10.65205/ajgs.2026.e2956

คำสำคัญ:

ความต้องการจำเป็น, ทักษะดิจิทัล, การพัฒนาครู, การจัดการเรียนการสอนดิจิทัล, สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ด้านทักษะดิจิทัลของครูในสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3 และเพื่อศึกษาความต้องการจำเป็นในการพัฒนาทักษะดิจิทัลของครู เป็นการวิจัยเชิงปริมาณประเภทการวิจัยเชิงสำรวจ กลุ่มตัวอย่างคือข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา จำนวน 327 คน ได้มาจากการกำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างตามตารางของ Krejcie & Morgan เครื่องมือที่ใช้คือแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและความเชื่อมั่น วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและดัชนีความต้องการจำเป็น (PNImodified) ผลการวิจัยพบว่า สภาพปัจจุบันของทักษะดิจิทัลของครูอยู่ในระดับน้อยถึงปานกลาง (ค่าเฉลี่ย 1.79-2.45) ขณะที่สภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน (ค่าเฉลี่ย 4.86-4.98) ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาทักษะดิจิทัลเรียงตามลำดับความสำคัญ ได้แก่ ด้านการจัดการเรียนการสอนดิจิทัล (PNI = 1.88) ด้านการพัฒนาวิชาชีพ (PNI = 1.73) ด้านการใช้เครื่องมือดิจิทัลพื้นฐาน (PNI = 1.56) ด้านความปลอดภัยและจริยธรรมดิจิทัล (PNI = 1.26) และด้านการสื่อสารและการทำงานร่วมกันผ่านดิจิทัล (PNI = 1.06) โดยทักษะที่มีความต้องการสูงสุด 3 อันดับแรก คือ การใช้แพลตฟอร์มการเรียนรู้ออนไลน์ (PNI = 2.58) การประเมินผลผู้เรียนด้วยเครื่องมือดิจิทัล (PNI = 2.37) และการแก้ไขปัญหาทางเทคนิคเบื้องต้น (PNI = 2.12) ข้อเสนอแนะจากการวิจัย ควรพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมที่เน้นการปฏิบัติจริง จัดลำดับเนื้อหาตามความต้องการจำเป็น ใช้รูปแบบการอบรมออนไลน์เป็นหลักแต่มีกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้แบบเผชิญหน้า พร้อมทั้งควรมีนโยบายระดับองค์กรที่สนับสนุนการพัฒนาทักษะดิจิทัลของครูอย่างต่อเนื่องและเป็นระบบ

เอกสารอ้างอิง

ทิศนา แขมมณี. (2560). ทักษะการเรียนรู้และการสอนในยุคดิจิทัล. วารสารการศึกษา, 48(2), 112-128.

ทิศนา แขมมณี. (2563). การพัฒนาหลักสูตรและการสอน: แนวคิดและแนวปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นงลักษณ์ วิรัชชัย. (2565). การศึกษาความต้องการจำเป็น: หลักการและวิธีการ. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

พิชิต ฤทธิ์จรูญ. (2566). การประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาองค์กร. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ไพฑูรย์ สินลารัตน์. (2565). การจัดการเรียนการสอนดิจิทัลสำหรับครู. วารสารเทคโนโลยีการศึกษา, 38(4), 67-84.

มนต์ชัย เทียนทอง. (2564). การใช้เครื่องมือดิจิทัลพื้นฐานสำหรับครู. วารสารศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร, 23(2), 45-61.

มารุต พัฒผล. (2565). แนวทางการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมยุคใหม่. วารสารการศึกษาตลอดชีวิต, 15(3),78-92.

วิจารณ์ พานิช. (2563). การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. สำนักพิมพ์มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.

วิจารณ์ พานิช. (2566). ทักษะการสอนในยุคดิจิทัล. วารสารการศึกษา, 45(3), 89-107.

ศิริชัย กาญจนวาสี. (2567). การประเมินความต้องการจำเป็นในการศึกษา. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การประเมินความต้องการจำเป็น (พิมพ์ครั้งที่ 3). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุวิมล ว่องวาณิช. (2566). การศึกษาความต้องการจำเป็น: แนวคิดและการประยุกต์ใช้. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อุทุมพร จามรมาน. (2564). การวิเคราะห์ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาบุคลากร. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2567). รายงานผลการประเมินสมรรถนะ ด้านดิจิทัลของครูไทย ประจำปี 2567. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3. (2567). รายงานผลการสำรวจสภาพปัญหาการจัดการเรียนการสอน ปีการศึกษา 2567. ชลบุรี: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3.

Beetham, H., & Sharpe, R. (2024). Digital learning design: A comprehensive guide for educators. Routledge.

Borko, H. (2024). Professional development and teacher learning: Mapping the terrain. Educational Researcher, 53(4), 3-15.

Darling-Hammond, L. (2023). Powerful teacher education: Lessons from exemplary programs. Jossey-Bass.

Desimone, L. M. (2023). Improving impact studies of teachers' professional development: Toward better conceptualizations and measures. Educational Researcher, 52(4), 181-199.

DuFour, R., DuFour, R., Eaker, R., Many, T. W., & Mattos, M. (2016). Learning by doing: A handbook for professional learning communities at work (3rd ed.). Solution Tree Press.

Ertmer, P. A. (1999). Addressing first- and second-order barriers to change: Strategies for technology integration. Educational Technology Research and Development, 47(4), 47– 61.

Falloon, G. (2021). Digital competence and teacher preparation: A systematic review. Teaching and Teacher Education, 98, 103-118.

Hug, T. (2005, May 6–8). Micro learning and narration: Exploring possibilities of utilization of narrations and storytelling for the designing of "micro units" and didactical micro-learning arrangements [Conference presentation]. Fourth Media in Transition Conference, MIT, Cambridge, MA, United States.

Kennedy, A. (2024). Models of continuing professional development: A framework for analysis. Professional Development in Education, 50(2), 234-251.

Laurillard, D. (2024). Teaching as a design science: Building pedagogical patterns for learning and technology. Routledge.

Mishra, P, & Koehler, M. J. (2020). Technological pedagogical content knowledge (TPACK): The development and validation of an assessment instrument for preservice teachers. Journal of Research on Technology in Education, 52(3), 123-139.

Mishra, P, & Koehler, M. J. (2023). Digital communication and collaboration in education: A comprehensive framework. Educational Technology Research and Development, 71(2), 345-362.

Puentedura, R. R. (2023). The SAMR model: A framework for educational technology integration. Technology in Education Quarterly, 15(2), 78-92.

Redecker, C. (2020). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu. European Journal of Education, 55(4), 451-465.

Redecker, C. (2023). Digital competence frameworks for educators: An international comparison. Computers & Education, 201, 104-118.

Ribble, M. (2015). Digital citizenship in schools: Nine elements all students should know (3rd ed.). International Society for Technology in Education.

Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). Free Press.

Timperley, H. (2023). Teacher professional learning and development. Educational Practices Series. UNESCO.

Vuorikari, R., Kluzer, S., & Punie, Y. (2022). DigComp 2.2: The digital competence framework for citizens. Journal of Digital Competence Research, 8(1), 23-41.

World Economic Forum. (2023). The future of jobs report 2023. Geneva: World Economic Forum.