นวัตกรรมเก้าอี้สำหรับฟื้นฟูสมรรถภาพแกผู้สูงอายุที่มีอาการข้อเข่าเสื่อม

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง นวัตกรรมเก้าอี้สำหรับฟื้นฟูสมรรถภาพผู้สูงอายุที่มีอาการข้อเข่าเสื่อมมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาและออกแบบเก้าอี้ฟื้นฟูสมรรถภาพสำหรับผู้สูงอายุที่มีอาการข้อเข่าเสื่อม (2)ทดสอบการใช้งานและประสิทธิภาพของเก้าอี้ดังกล่าว และ (3)ถ่ายทอดองค์ความรู้และนวัตกรรมแก่องค์กรหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อประยุกต์ใช้ในการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้สูงอายุอย่างเป็นรูปธรรม การวิจัยมุ่งพัฒนาเก้าอี้ฟื้นฟูสมรรถภาพ และเก้าอี้ช่วยพยุงลุก–นั่ง สำหรับลดข้อจำกัดในการลุก–นั่ง เพิ่มความปลอดภัย และสนับสนุนการฟื้นฟูสมรรถภาพในชีวิตประจำวัน โดยใช้กรอบแนวคิดด้านการยศาสตร์ (Ergonomics) และการทดสอบประสิทธิภาพทั้งเชิงวิศวกรรมและเชิงประสบการณ์ผู้ใช้ เป็นการวิจัยเชิงทดลอง (Experimental Research) ออกแบบสัดส่วนและโครงสร้างให้เหมาะสมกับสรีระผู้สูงอายุ พัฒนากลไก Manual สำหรับการยืด–งอข้อเข่าและข้อเท้า พร้อมระบบแขนพยุงแบบสปริงเพื่อช่วยลุก–นั่งอย่างปลอดภัย กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้สูงอายุที่มีอาการข้อเข่าเสื่อมจำนวน 9 คน จากโรงพยาบาลสุรินทร์และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตาเบา และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลโคกสะอาด  โดยการคัดเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) และผู้ประเมินผู้เชี่ยวชาญ 3 คน เครื่องมือวิจัยได้แก่ เก้าอี้ต้นแบบ แบบประเมินประสิทธิภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ และแบบสัมภาษณ์เชิงลึก การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญพบว่าเก้าอี้มีประสิทธิภาพอยู่ในระดับดีมากทุกด้าน ได้แก่ ความแข็งแรงของโครงสร้าง (ค่าเฉลี่ย 4.87, SD=0.21) ความสะดวกในการใช้งาน (4.73, SD=0.25) ความปลอดภัย (4.93, SD=0.12) ความเหมาะสมต่อสรีระ (4.70, SD=0.26) และระบบพยุงตัวเมื่อลุก–นั่ง (4.83, SD=0.17) ผลจากผู้ใช้งานจริงพบว่า 7 ใน 9 รายลุก–นั่งได้ง่ายขึ้น 6 ใน 9 รายมีอาการปวดเข่าลดลง ผู้ใช้ส่วนใหญ่รู้สึกปลอดภัยและมั่นใจมากขึ้น เมื่อเปรียบเทียบพบว่าเก้าอี้ช่วยพยุงลุก–นั่งเหมาะกับการใช้งานประจำวัน ส่วนเก้าอี้ฟื้นฟูสมรรถภาพเหมาะกับการออกกำลังกายเพื่อฟื้นฟูในช่วงเวลาเฉพาะ ข้อเสนอแนะคือควรปรับปรุงความนุ่มของเบาะ น้ำหนักรวมของเก้าอี้ และเพิ่มการปรับตั้งให้รองรับสรีระหลากหลาย สรุปได้ว่าเก้าอี้ทั้งสองรูปแบบมีศักยภาพสูงในการนำไปใช้ทั้งในสถานพยาบาลและในครัวเรือน ช่วยเพิ่มความปลอดภัย ความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน และสนับสนุนการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้สูงอายุได้อย่างเป็นรูปธรรม รวมถึงได้มีการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิต การใช้งาน และการซ่อมบำรุงแก่หน่วยงานสุขภาพในพื้นที่เพื่อการใช้งานอย่างยั่งยืนในชุมชน

คำสำคัญ: ผู้สูงอายุ; ข้อเข่าเสื่อม; เก้าอี้ฟื้นฟูสมรรถภาพ; เก้าอี้ช่วยพยุงลุกนั่ง; การยศาสตร์; QFD; ความปลอดภัย