แนวปฏิบัติที่ดีในการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู : การศึกษาพหุกรณีในจังหวัดสุโขทัย
คำสำคัญ:
แนวปฏิบัติที่ดี, การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, พหุกรณีศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวปฏิบัติที่ดีในการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูที่เป็นพหุกรณีศึกษา และ 2) นำเสนอข้อเสนอแนะแนวปฏิบัติที่ดีในการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ของครูที่เป็นพหุกรณีศึกษา การวิจัยเป็นวิจัยเชิงคุณภาพแบบพหุกรณีศึกษา โดยเลือกโรงเรียน 3 แห่ง ในจังหวัดสุโขทัย ได้แก่ โรงเรียนอนุบาลสุโขทัย โรงเรียนอนุบาลศรีสำโรง และโรงเรียนบ้านท่าชุม (ประชาอุทิศวิทยาคาร) ใช้วิธีการเลือกแบบกำหนดเกณฑ์ (Criterion Sampling) กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ครูหัวหน้าฝ่ายวิชาการ และครูผู้สอน รวม 12 คน เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และการตรวจสอบความสอดคล้องของข้อมูลแบบสามเส้า (Triangulation) ผลการวิจัยพบว่า แนวปฏิบัติที่ดีในการส่งเสริมการเรียนรู้เชิงรุกของครูประกอบด้วย 1) การออกแบบกิจกรรมที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์และการมีส่วนร่วมของผู้เรียน 2) การจัดกิจกรรมผ่านชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) และการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง 3) การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ที่หลากหลาย 4) การใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมสนับสนุนการเรียนรู้ และ 5) การใช้วิธีประเมินที่หลากหลายเพื่อสะท้อนผลการเรียนรู้อย่างแท้จริง ข้อเสนอแนะจากการวิจัย พบว่า การจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่มีประสิทธิภาพต้องออกแบบกิจกรรมที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ แก้ปัญหา และปฏิบัติจริง ควรบูรณาการแนวทางการสอนที่หลากหลาย พร้อมพัฒนาศักยภาพครูและการวิจัยในชั้นเรียน ใช้การประเมินที่หลากหลาย และได้รับการสนับสนุนจากผู้บริหารในการจัดการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาทักษะของผู้เรียนและการนำความรู้ไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2564). นโยบายและจุดเน้นในการยกระดับคุณภาพการศึกษาผ่านการเรียนรู้เชิงรุก. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). รายงานผลการดำเนินงานพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา: กรณีศึกษาจังหวัดสุโขทัย. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
กุลิสรา จิตรชญาวนิช. (2563). การจัดการเรียนรู้ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จินตนา แก้วอาสา. (2564). การจัดการเรียนรู้แบบห้องเรียนกลับด้านเพื่อส่งเสริมการคิดวิเคราะห์และเจตคติเชิงวิทยาศาสตร์สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.
ณิรดา เวชญาลักษณ์. (2564). การบริหารจัดการเรียนรู้ Learning Management. เชียงใหม่: วนิดาการพิมพ์.
ธนัฏฐา คุณสุข. (2565). การบริหารงานวิชาการที่ส่งผลต่อการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษา (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จันทบุรี: มหาวิทยาลัยราชภัฏรําไพพรรณ.
นงลักษณ์ พันธ์วิไล, สุพจน์ แสงเงิน, สุภาพ วิเศษศรี, ปิ่นปินัทธ์ นฤนาทบุญทรัพย์, และ ชยสร สมบุญมา. (2567). บทบาทของผู้บริหารสถานศึกษาในการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกตามการรับรู้ของครูในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 1. วารสารศิลปการจัดการ, 8(2), 334-350.
นนทลี พรธาดาวิทย์. (2561). การจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ทริปเพิ้ล เอ็ดดูเคชั่น.
นภสร ยลสุริยัน. (2565). ผลการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานเป็นฐานร่วมกับแนวคิดแบบ STEM EDUCATION เพื่อส่งเสริมความเป็นนวัตกรและผลงานสร้างสรรค์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ปรีณพงษ์ สีคุณ, และ กุหลาบ ปุริสาร. (2564). การพัฒนาครูด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ PLC โรงเรียนวัดบ้านอุ่มจานโนนงิ้ว อำเภอประทาย จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเซีย, 11(2), 67-74.
รักษ์มณี สารเสวก. (2562). การพัฒนาโปรแกรมพัฒนาครูในการจัดการเรียนรู้ของครู กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 28 (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
วัทนวิภา บุดดีสี, และ กาญจน์ เรืองมนตรี. (2564). การพัฒนาโปรแกรมเสริมสร้างการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษามหาสารคาม. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 8(1), 56-68.
วันเพ็ง ระวิพันธ์. (2562). แนวทางการใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศด้านการจัดการเรียนรู้ของครูตามนโยบายไทยแลนด์ 4.0 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพระนครศรีอยุธยา เขต 2. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์, 6(1), 116-129.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2545). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545. กรุงเทพฯ: สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). การจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะเชิงรุก. กรุงเทพฯ: 21 เซ้นจูรี่.
สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดสุโขทัย. (2566). การขับเคลื่อนพื้นที่นวัตกรรมการศึกษาจังหวัดสุโขทัย. สุโขทัย: สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดสุโขทัย.
หน่วยศึกษานิเทศก์ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). แนวทางการนิเทศเพื่อพัฒนาและส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ตามนโยบายลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
อนัญญา สุวรรณ, และ พรเทพ รู้แผน. (2567). แนวทางการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครู สังกัดสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุพรรณบุรี เขต 3. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 7(4), 871-886.
อนุวัติ คูณแก้ว. (2562). การวิจัยและพัฒนารูปแบบการวัดผลและประเมินผลการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 สู่การศึกษา 4.0. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.), 26(3), 112-121.
ไอลดา เกิดนาค. (2563). การพัฒนากิจกรรมซ่อมเสริมการเรียนรู้แบบเชิงรุกร่วมกับชุดฝึกทักษะการอ่านและเขียนภาษาไทยสำหรับนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ฯ, 6(1), 116-129.
Brandenburg, R., McDonough, S., Burke, J., & White, S. (2016). Teacher education research and the policy reform agenda. In R. Brandenburg, S. McDonough, J. Burke, & S. White (Eds.), Teacher education: Innovation, intervention and impact (pp. 1-14). Singapore: Springer.
Gifkins, J. (2015). What is ‘active learning’ and why is it important? E-International Relations. Retrieved January 23, 2021, from http://www.e-ir.info/2015/10/08/what-is-active-learning-and-why-is-it-important
Moser, A., & Korstjens, I. (2018). Practical guidance to qualitative research: Sampling, data collection and analysis. European Journal of General Practice, 24(1), 9-18. doi:10.1080/13814788.2017.1375091
Whitmore, J. (2009). Coaching for performance: Growing human potential and purpose (4th ed.). Boston: Nicholas Brealey Publishing.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
