แนวทางการสร้างสรรค์วิธีการบรรเลงและบทเพลง สำหรับซอสี่สายและซอห้าสาย บ้านพาทยกุล เขตคลองสาน

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง “แนวทางการสร้างสรรค์วิธีการบรรเลงและบทเพลงสำหรับซอสี่สายและซอห้าสาย บ้านพาทยกุล เขตคลองสาน” เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวทางการสร้างสรรค์วิธีการบรรเลงสำหรับซอสี่สายและซอห้าสาย บ้านพาทยกุล เขตคลองสาน 2. เพื่อสร้างสรรค์บทเพลงสำหรับซอสี่สายและซอห้าสาย บ้านพาทยกุล เขตคลองสาน โดยใช้กระบวนการสัมภาษณ์เพื่อเก็บข้อมูล และกระบวรการสร้างสรรค์ทางดุริยางคศิลป์ไทย ผลการวิจัยพบว่า แนวทางการสร้างสรรค์วิธีการบรรเลงสำหรับซอสี่สายและห้าสาย มี 4 แนวทาง ประกอบด้วย 1. ทางบรรเลงและแนวทางการสร้างสรรค์บทเพลงสำหรับซอสี่สายและซอห้าสาย มักใช้ทางซอสามสายเป็นพื้นฐาน เนื่องจากซอทั้งสองประเภทพัฒนามาจากซอสามสาย 2. ซอสี่สาย มีการเพิ่มสายในทางสูงมากกว่า
ซอสามสาย มีช่วงเสียงสูงกว่าซอสามสายไปอีก 3 เสียง คือ มํ ฟํ ซํ  3. ซอห้าสายมีการเพิ่มสายในทางต่ำมากกว่าซอสี่สาย มีช่วงเสียงต่ำกว่าซอสี่สาย 3 เสียง คือ
ซฺ ฟฺ มฺ 3. กลวิธีสำหรับการบรรเลงซอสี่สายและซอห้าสายมักใช้กลวิธีคล้ายซอสามสายโดยซอสี่สายและซอห้าสายสามารถรูดเสียงเพื่อสร้างเสียงพิเศษเพิ่มขึ้นไปได้อีก 4-5 เสียง 4. การสร้างสรรค์ผลงานซอสี่สายและซอห้าจึงสามารถสร้างสรรค์โดยใช้ช่วงเสียงที่เพิ่มมาให้เกิดอรรถรสของโน้ตเพลง ทางเพลงที่แตกต่างจากทางซอสามสายได้

การสร้างสรรค์ผลงานทางดุริยางคศิลป์ ผู้วิจัยได้คัดเลือกบทเพลงสำหรับทดลองแนวทางในการสร้างสรรค์จำนวน 3 บทเพลง ได้แก่ เพลงบุหลันลอยเลื่อน สองชั้นเพลงที่ได้รับความนิยมสำหรับการบรรเลงเดี่ยวซอสามสาย เพลงพลับพลาชัย สองชั้น ผลงานเพลงของครูเตือน พาทยกุลและได้ทำทางบรรเลงสำหรับซอสี่สายไว้ และเพลงพันธุ์ฝรั่ง สองชั้น เป็นบทเพลงที่ยังไม่มีการสร้างสรรค์ทางเดี่ยวซอสามสายซอสี่สาย ซอห้าสายมาก่อน ซึ่งผลงานสร้างสรรค์นี้ได้สร้างสรรค์จากผลการวิจัยซึ่งสามารถสะท้อนถึงสุนทรียภาพที่เกิดจากเสียงของซอสี่สายและซอห้าสายอันแตกต่างจากซอสามสาย เพื่อเป็นแนวทางให้ผู้ที่สนใจศึกษาวิธีการบรรเลงซอสี่สาย ซอห้าสายได้ศึกษา วิพากษ์ วิจารณ์ และพัฒนาผลงานต่อไป