โมเดลปฏิสัมภิทา 4–BANI–RAAT สำหรับการบริหารการศึกษาในยุคปัญญาประดิษฐ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเชิงแนวคิดนี้สังเคราะห์กรอบการบริหารการศึกษาในยุคปัญญาประดิษฐ์ โดยเชื่อมโยงหลักปฏิสัมภิทา 4 กับกรอบ BANI และ RAAT เพื่อพัฒนาโมเดลที่มีฐานคิดด้านปัญญาและธรรมาภิบาลสำหรับผู้บริหารสถานศึกษาในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่การศึกษาอนาคต บทความมิได้เสนอให้ Education 6.0/7.0 เป็นมาตรฐานสากลที่มีนิยามตายตัว หากใช้เป็นฉากทัศน์เชิงอนาคตสำหรับพิจารณาความท้าทายด้านเทคโนโลยี จริยธรรม ข้อมูล ความโปร่งใส และความรับผิดชอบของมนุษย์ในการใช้ปัญญาประดิษฐ์ วัตถุประสงค์ของบทความประกอบด้วย 1) วิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงมโนทัศน์ระหว่างปฏิสัมภิทา 4, BANI และ RAAT ในบริบทการบริหารการศึกษาที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ 2) สังเคราะห์กรอบธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์ที่ยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลาง และ 3) นำเสนอโมเดลเชิงองค์ความรู้สำหรับผู้บริหารสถานศึกษา วิธีการศึกษามุ่งสังเคราะห์เอกสารแบบบูรณาการจากแหล่งข้อมูลปฐมภูมิ ทุติยภูมิ และตติยภูมิ ทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ ครอบคลุมเอกสารพุทธศาสตร์ กฎหมายและนโยบายการศึกษาไทย แนวทางธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์ของไทยและสากล ตลอดจนวรรณกรรมด้าน BANI, RAAT, Artificial Intelligence in Education และอนาคตศึกษา ผลการสังเคราะห์สะท้อนว่า BANI เป็นเลนส์วินิจฉัยสภาวะแวดล้อมของสถานศึกษาในยุคปัญญาประดิษฐ์ โดยทำให้เห็นความเปราะบาง ความวิตกกังวล ความไม่เป็นเส้นตรง และความเข้าใจได้ยากของระบบการศึกษา ส่วน RAAT ช่วยแปลงการวินิจฉัยดังกล่าวเป็นการตอบสนองเชิงผู้นำ ได้แก่ ความยืดหยุ่น การใส่ใจ การปรับตัว และความโปร่งใส ขณะที่ปฏิสัมภิทา 4 เป็นฐานปัญญาแตกฉานสำหรับการแปลความหมาย วิเคราะห์เหตุปัจจัย สื่อสาร และตัดสินใจอย่างทันการณ์ บทความจึงเสนอโมเดล P4–BANI–RAAT AI Educational Administration โดยยืนยันว่า ปัญญาประดิษฐ์ควรทำหน้าที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานเพื่อเสริมศักยภาพมนุษย์ ความเสมอภาค และความรับผิดชอบเชิงคุณค่า มิใช่กลไกทดแทนวิจารณญาณและความรับผิดชอบของผู้บริหารสถานศึกษา