การพัฒนาตัวบ่งชี้ความคิดสร้างสรรค์เชิงพุทธสำหรับผู้บริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาตัวบ่งชี้ความคิดสร้างสรรค์เชิงพุทธสำหรับผู้บริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล โดยใช้วิธีการสังเคราะห์เอกสาร  จากการบูรณาการกรอบแนวคิดหลัก 3 ส่วน ได้แก่ 1) แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับความคิดสร้างสรรค์ในยุคดิจิทัลที่เน้นการคิดเชิงนวัตกรรมเพื่อรับมือกับโลกที่ผันผวน 2) หลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้องกับการสร้างสรรค์ ประกอบด้วย โยนิโสมนสิการ การคิดเชิงสืบสาวเหตุปัจจัย อิทธิบาท 4 พลังขับเคลื่อนสู่ความสำเร็จ และสัมมาทิฐิ เข็มทิศกำกับเชิงคุณธรรม และ 3) บทบาทและสมรรถนะของผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21 ที่เปลี่ยนจากผู้บริหารจัดการสู่การเป็นผู้นำการเรียนรู้ ผลการสังเคราะห์ได้กรอบตัวบ่งชี้ความคิดสร้างสรรค์เชิงพุทธสำหรับผู้บริหารสถานศึกษายุคดิจิทัลที่ครอบคลุม 3 ด้านหลัก ได้แก่ 1) ด้านปัญญา ประกอบด้วย การคิดเชิงสืบสาวเหตุปัจจัย การแก้ปัญหาด้วยสติและอุเบกขา และการคิดเชิงบูรณาการและไตร่ตรอง 2) ด้านคุณธรรม ประกอบด้วย การสร้างสรรค์บนฐานของเมตตากรุณา ความรับผิดชอบเชิงจริยธรรมต่อนวัตกรรม และการดำเนินงานด้วยความโปร่งใสและเป็นกัลยาณมิตร และ 3) ด้านทักษะดิจิทัล ประกอบด้วย การใช้เทคโนโลยีเพื่อการพัฒนาปัญญา ความฉลาดรู้เท่าทันสื่อดิจิทัลเชิงพุทธ และการบูรณาการเทคโนโลยีอย่างสมดุลและพอประมาณ กรอบตัวบ่งชี้ที่พัฒนานี้สามารถใช้เป็นแนวทางในการประเมินและพัฒนาศักยภาพผู้บริหารสถานศึกษาให้เป็น ผู้นำเชิงพุทธิปัญญา ที่มีดุลยภาพระหว่างประสิทธิภาพและคุณธรรม นำพาองค์กรให้เติบโตอย่างยั่งยืนในยุคดิจิทัล และเป็นประโยชน์ต่อหน่วยงานระดับนโยบายในการกำหนดมาตรฐานสมรรถนะของผู้บริหารต่อไป