การบริหารจัดการศูนย์การเรียน: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1

บทคัดย่อ

          บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กระบวนการบริหารจัดการศึกษาทางเลือกสำหรับศูนย์การเรียนและบ้านเรียน ภายใต้สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1 (สพม.กท.1) โดยมุ่งเน้นการถอดบทเรียนนวัตกรรมการบริหารจัดการเชิงกลยุทธ์ที่บูรณาการระหว่างการกำกับดูแลตามกฎระเบียบกับการนิเทศเพื่อเสริมพลังอำนาจ (Empowerment) การศึกษาพบว่าการบริหารจัดการศึกษาทางเลือกในบริบทสังคมเมืองที่มีความซับซ้อน จำเป็นต้องอาศัยการปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์จากบทบาท "ผู้กำกับดูแล" (Regulator) สู่บทบาท "ผู้อำนวยความสะดวกเชิงยุทธศาสตร์" (Strategic Facilitator) โดยผ่านนวัตกรรม "การประสานพลังสองกลไก" (1+1 Structural Synergy Model) ซึ่งแบ่งบทบาทหน้าที่ระหว่างกลุ่มงานที่ดูแลด้านความมั่นคงทางกฎหมายและกลุ่มงานนิเทศที่มุ่งเน้นการพัฒนาคุณภาพวิชาการอย่างชัดเจน กระบวนการนิเทศได้ถูกออกแบบให้สอดคล้องกับบริบทเฉพาะของผู้จัดการศึกษา โดยศูนย์การเรียนได้รับการนิเทศเชิงระบบที่ให้ความสำคัญกับ "ความเป็นพื้นที่" (Sense of Place) และการคงไว้ซึ่งอัตลักษณ์เฉพาะตัว ส่วนบ้านเรียนได้รับการนิเทศเชิงกัลยาณมิตรและการโค้ชผ่านกระบวนการทางจิตวิทยา เพื่อสนับสนุนให้ผู้ปกครองสามารถออกแบบการเรียนรู้ด้วยตนเองได้อย่างมั่นใจ ผลการศึกษาเชิงประจักษ์ยืนยันถึงความสำเร็จผ่านอัตราความร่วมมือของผู้จัดการศึกษาในการส่งแผนและรายงานผลการจัดการศึกษาที่ครบถ้วนร้อยละ 100 นวัตกรรมการบริหารนี้จึงถือเป็นต้นแบบสำคัญในการพัฒนาเขตพื้นที่การศึกษาให้เป็นองค์กรแห่งการสนับสนุน (Enabling State) ที่สามารถสร้างระบบนิเวศแห่งความไว้วางใจ (Trust-based Ecosystem) เพื่อส่งเสริมการจัดการศึกษาทางเลือกให้เติบโตอย่างยั่งยืน บนพื้นฐานของความเป็นมนุษย์และความเข้าใจในความหลากหลายทางการศึกษา