บทบาทของทรัพยากรมนุษย์ในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล: การทบทวนเชิงแนวคิดของ HR Digital Transformation
คำสำคัญ:
การจัดการทรัพยากรมนุษย์, HR Digital Transformation, การเปลี่ยนผ่านองค์กรสู่ดิจิทัล, ขีดความสามารถดิจิทัล, การพัฒนาองค์กรบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนและสังเคราะห์องค์ความรู้เชิงแนวคิดเกี่ยวกับบทบาทของการจัดการทรัพยากรมนุษย์ในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านสู่ยุคดิจิทัล (HR Digital Transformation) ภายใต้บริบทของการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทางเทคโนโลยีดิจิทัล ปัญญาประดิษฐ์ และรูปแบบการทำงานยุคใหม่ การศึกษานี้ใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรมเชิงแนวคิดและการสังเคราะห์เนื้อหา โดยวิเคราะห์งานวิจัยและบทความวิชาการที่ตีพิมพ์ระหว่างปี ค.ศ. 2020–2025 จากฐานข้อมูลวิชาการทั้งในและต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการจัดการทรัพยากรมนุษย์ การเปลี่ยนผ่านองค์กรสู่ดิจิทัล และพฤติกรรมองค์การ ผลการสังเคราะห์พบว่า HR Digital Transformation มิใช่เพียงการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในกระบวนการบริหารทรัพยากรมนุษย์ แต่เป็นกระบวนการเปลี่ยนแปลงเชิงกลยุทธ์และเชิงระบบที่ยกระดับบทบาทของฝ่ายทรัพยากรมนุษย์จากงานธุรการสู่การเป็นพันธมิตรเชิงกลยุทธ์ ผู้นำการเปลี่ยนแปลงและผู้พัฒนาศักยภาพทุนมนุษย์ขององค์กร บทความเสนอกรอบแนวคิดเชิงบูรณาการที่ประกอบด้วย 4 มิติสำคัญ ได้แก่ (1) การปรับบทบาทและโครงสร้างของ HR เพื่อสนับสนุนกลยุทธ์ดิจิทัลขององค์กร (2) การพัฒนาขีดความสามารถดิจิทัลของบุคลากรผ่านการ reskilling และ upskilling (3) การออกแบบแนวปฏิบัติด้าน HR ที่ยืดหยุ่นเพื่อรองรับการทำงานแบบผสมผสาน และ (4) การกำกับดูแลข้อมูลบุคลากรและเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างมีจริยธรรมและโปร่งใส กรอบแนวคิดดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าการบูรณาการทั้ง 4 มิติอย่างเหมาะสมจะช่วยเพิ่มความคล่องตัว ประสิทธิภาพ ความสามารถในการแข่งขัน และความยั่งยืนขององค์กรควบคู่กับการส่งเสริมคุณภาพชีวิตแรงงานและความผูกพันของพนักงาน การศึกษานี้มีคุณูปการเชิงทฤษฎีโดยเสนอกรอบแนวคิดสำหรับการศึกษาวิจัยเชิงประจักษ์ในอนาคตและมีนัยเชิงปฏิบัติสำหรับองค์กรในการกำหนดกลยุทธ์การบริหารทรัพยากรมนุษย์ในยุคดิจิทัลอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Alexandro, R. (2025). Strategic human resource management in the digital economy era: An empirical study of challenges and opportunities among MSMEs and startups in Indonesia. Cogent Business & Management, 12(1), Article 2528436. https://doi.org/10.1080/23311975.2025.2528436
Allen, T. D., Merlo, K., Lawrence, R. C., Slutsky, J., & Gray, C. E. (2021). Boundary management and work–nonwork balance while working from home. Applied Psychology, 70(1), 60–84. https://doi.org/10.1111/apps.12300
Bindra, S., Bhattacharya, S., & Bhattacharya, S. (2025). Traditional to digital: Human resource management transformation. Journal of Work-Applied Management. Advance online publication. https://doi.org/10.1108/JWAM-02-2025-0019
Brommeyer, M., Whittaker, M., & Liang, Z. (2024). Organizational factors driving the realization of digital health transformation benefits from health service managers: A qualitative study. Journal of Healthcare Leadership, 16, 455–472. https://doi.org/10.2147/JHL.S487589
Bujold, A., Roberge-Maltais, I., Parent-Rocheleau, X., & others. (2024). Responsible artificial intelligence in human resources management: A review of the empirical literature. AI and Ethics, 4, 1185–1200. https://doi.org/10.1007/s43681-023-00325-1
Cao, G., Duan, Y., & Edwards, J. S. (2025). Organizational culture, digital transformation, and product innovation. Information & Management, 62(4), Article 104135. https://doi.org/10.1016/j.im.2025.104135
Carnevale, J. B., & Hatak, I. (2020). Employee adjustment and well-being in the era of COVID-19: Implications for human resource management. Journal of Business Research, 116, 183–187. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.05.037
del Val Núñez, M. T., de Lucas Ancillo, A., Gavrila Gavrila, S., & Gómez Gandía, J. A. (2024). Technological transformation in HRM through knowledge and training: Innovative business decision making. Technological Forecasting and Social Change, 200, Article 123168. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.123168
Deng, C., Li, H., Wang, Y., & Zhu, R. (2024). The double-edged sword in the digitalization of human resource management: Person–environment fit perspective. Journal of Business Research, 180, Article 114738. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2024.114738
Ekuma, K. (2024). Artificial Intelligence and Automation in Human Resource Development: A Systematic Review. Human Resource Development Review, 23(2), 199-229. https://doi.org/10.1177/15344843231224009
Hanelt, A., Bohnsack, R., Marz, D. and Antunes Marante, C. (2021), A Systematic Review of the Literature on Digital Transformation: Insights and Implications for Strategy and Organizational Change. J. Manage. Stud., 58: 1159-1197. https://doi.org/10.1111/joms.12639
Khatoon, U. T., Babgi, M., Hadi, N. T., Mir, R. N., & Velidandi, A. (2025). Technology-Driven Change in Human Resource Management: Reshaping Talent Management and Organizational Design. Administrative Sciences, 15(11), 452. https://doi.org/10.3390/admsci15110452
Kraus, S., Durst, S., Ferreira, J. J., Veiga, P., Kailer, N., & Weinmann, A. (2022). Digital transformation in business and management research: An overview of the current status quo. International Journal of Information Management, 63, Article 102466. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2021.102466
Malik, A., Budhwar, P., Patel, C., & Srikanth, N. R. (2023). Artificial intelligence-assisted HRM: Towards an extended strategic framework. Human Resource Management Review, 33(1), Article 100940. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2022.100940
OpenAI. (2026). ChatGPT-4 (Version from May 15, 2026) [Large language model]. https://chat.openai.com
Palumbo, R. (2020). Let me go to the office! An investigation into the side effects of working from home on work–life balance. International Journal of Public Sector Management, 33(6/7), 771–790. https://doi.org/10.1108/IJPSM-06-2020-0150
Reis, J., & Melão, N. (2023). Digital transformation: A meta-review and guidelines for future research. Heliyon, 9(1), Article e12834. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e12834
Sacavém, A., de Bem Machado, A., Rodrigues dos Santos, J., Palma-Moreira, A., Belchior-Rocha, H., & Au-Yong-Oliveira, M. (2025). Leading in the digital age: The role of leadership in organizational digital transformation. Administrative Sciences, 15(2), Article 43. https://doi.org/10.3390/admsci15020043
Shahzad, K., Imran, F., & Butt, A. (2025). Digital transformation and changes in organizational structure: Empirical evidence from industrial organizations. Research-Technology Management, 68(7), 25–40. https://doi.org/10.1080/08956308.2025.2465706
Shirmohammadi, M., Au, W. C., & Beigi, M. (2022). Remote work and work-life balance: Lessons learned from the covid-19 pandemic and suggestions for HRD practitioners. Human Resource Development International, 25(2), 163–181. https://doi.org/10.1080/13678868.2022.2047380
Strohmeier, S. (2020). Digital human resource management: A conceptual clarification. German Journal of Human Resource Management, 34(3), 345–365. https://doi.org/10.1177/2397002220921131
Tessema, S. A., Yang, S., & Chen, C. (2025). The effect of human resource analytics on organizational performance: Insights from Ethiopia. Systems, 13(2), Article 134. https://doi.org/10.3390/systems13020134
Venugopal, M., Madhavan, V., Prasad, R., & Raman, R. (2024). Transformative AI in human resource management: Enhancing workforce planning with topic modeling. Cogent Business & Management, 11(1), Article 2432550. https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2432550
Verhoef, P. C., Broekhuizen, T., Bart, Y., Bhattacharya, A., Dong, J. Q., Fabian, N., & Haenlein, M. (2021). Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda. Journal of Business Research, 122, 889–901. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.09.022
Virmani, N., Sharma, S., Kumar, P., Luthra, S., Jain, V., & Jagtap, S. (2025). Navigating the landscape through digital human resource management: An initiative to achieve sustainable practices. Sustainable Futures, 9, Article 100621. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2025.100621
