การวิเคราะห์หลักปฏิบัติของพระพุทธศาสนามหายานและ เถรวาท

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และเปรียบเทียบหลักปฏิบัติของพระพุทธศาสนาในสองนิกายหลัก คือ เถรวาท และ มหายาน โดยมุ่งเน้นที่การทำความเข้าใจความแตกต่างและความเหมือนของแนวทางปฏิบัติในด้านจริยธรรม สมาธิ ปัญญา การตีความพระสูตร รวมถึงบทบาทของพระสงฆ์และฆราวาส การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสาร (Documentary Research) จากพระไตรปิฎก คัมภีร์สำคัญทางพระพุทธศาสนา และงานวิชาการที่เกี่ยวข้อง โดยคัดเลือกข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้องกับหลักคำสอนและแนวปฏิบัติของทั้งสองนิกาย เพื่อเปรียบเทียบอย่างเป็นระบบ ประชากรในการศึกษานี้ ได้แก่ ข้อมูลทางวิชาการและคัมภีร์จากทั้งสองนิกาย ส่วนกลุ่มตัวอย่าง คือ เอกสารจำนวน 20 ชิ้น ซึ่งครอบคลุมประเด็นหลักในการศึกษา เครื่องมือในการวิจัยคือแบบบันทึกข้อมูล (Data Recording Form) ที่จัดทำขึ้นเพื่อสกัดสาระสำคัญตามกรอบวิเคราะห์เชิงพุทธปรัชญา การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) โดยเน้นการแยกแยะหัวข้อสำคัญ การสังเคราะห์แนวคิด และการเปรียบเทียบเชิงปรัชญา

ผลการวิจัยพบว่า แม้ทั้งสองนิกายจะมีความแตกต่างในเป้าหมายสูงสุดของการปฏิบัติ เช่น เถรวาทเน้นการบรรลุพระอรหันต์ ขณะที่มหายานเน้นการเป็นพระโพธิสัตว์ แต่แก่นแท้ของหลักคำสอนยังคงตั้งอยู่บนรากฐานเดียวกันคือ อริยสัจ 4 และ มรรคมีองค์ 8 นอกจากนี้ ความแตกต่างที่ปรากฏในรูปแบบการปฏิบัติและบทบาททางสังคมของพระสงฆ์และฆราวาส สะท้อนให้เห็นถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรมและการปรับตัวของพระพุทธศาสนาในแต่ละบริบท ผลการวิจัยชี้ให้เห็นถึงโอกาสในการเชื่อมโยงองค์ความรู้ของทั้งสองนิกาย        เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น และสามารถประยุกต์ใช้ในการพัฒนาพุทธศาสนาในโลกยุคใหม่ได้อย่างสร้างสรรค์และยั่งยืน