การศึกษาสังสารปัญหาในคัมภีร์มิลินทปัญหา

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการถาม-ตอบปัญหาและหลักคำสอนเรื่อง “สงสาร” ที่ปรากฏในคัมภีร์ มิลินทปัญหา การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยการวิเคราะห์เนื้อหาที่ปรากฏในบทสนทนาระหว่างพระเจ้ามิลินท์กับพระนาคเสน ผลการศึกษาพบว่า วิธีการถาม-ตอบปัญหาเรื่องสงสารนั้นเป็นการถาม-ตอบในลักษณะของ เอกังสพยากรณียปัญหา ซึ่งเป็นปัญหาที่พึงตอบอย่างตรงไปตรงมา โดยไม่มีการให้คำตอบที่กำกวมหรือซับซ้อน พระนาคเสนมักใช้อุปมาอุปไมยในการอธิบายคำตอบ เช่น การเปรียบเทียบวงจรของการเกิดและการตายว่าเหมือนต้นมะม่วงที่ไม่สามารถระบุจุดกำเนิดตั้งแต่แรกได้ การซักถามในรูปแบบนี้ช่วยส่งเสริมการทำความเข้าใจหลักธรรมอย่างลึกซึ้งและมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ หลักคำสอนเรื่องสงสารยังสะท้อนถึงแนวคิดสำคัญในพุทธศาสนา ซึ่งเน้นให้ตระหนักถึงธรรมชาติที่ไม่เที่ยงแท้ของชีวิต และการเวียนว่ายตายเกิดที่ดำเนินไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด การเข้าใจแนวคิดนี้ไม่เพียงช่วยเสริมสร้างปัญญาในการดำเนินชีวิต หากยังเป็นเครื่องมือในการปลดปล่อยตนเองจากความทุกข์ผ่านการปฏิบัติธรรม ดังนั้น การวิเคราะห์แนวทางการตอบคำถามและการใช้คำอุปมาใน มิลินทปัญหา จึงมีความสำคัญต่อการเข้าใจธรรมะเชิงลึก และช่วยให้ผู้ศึกษาสามารถนำหลักธรรมมาใช้ในการดำเนินชีวิตอย่างมีปัญญา