แนวคิดสังคมนิยมของคาร์ลมาร์กซ์กับพุทธวิธี: การศึกษาเชิงเปรียบเทียบ
คำสำคัญ:
สังคมนิยม, คาร์ล มาร์กซ์, พุทธวิธีบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีจึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์แนวคิดหลักของสังคมนิยมมาร์กซ์ที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาปรากฎการณ์ทางสังคม (2) อธิบายกรอบแนวคิดและวิธีการของพุทธวิธีในการวิเคราะห์ปรากฏการณ์ทางสังคม (3) เปรียบเทียบจุดเหมือนและความแตกต่างระหว่างสังคมนิยมมาร์กซ์กับหลักพุทธวิธี และ (4) เสนอกรอบการวิเคราะห์แบบบูรณาการที่อาจนำไปสู่การพัฒนาแนวทางในการแก้ไขปัญหาสังคมร่วมสมัย การศึกษานี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารและงานวิชาการที่เกี่ยวข้อง ทั้งจากแหล่งข้อมูลปฐมภูมิและทุติยภูมิ โดยใช้กรอบการวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบและการตีความเชิงปรัชญา
ผลการศึกษาพบว่า สังคมนิยมของมาร์กซ์มีจุดมุ่งหมายสำคัญในการขจัดความทุกข์ของมนุษย์อันเกิดจากโครงสร้างเศรษฐกิจแบบทุนนิยม โดยเน้นการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างผ่านการต่อสู้ทางชนชั้น ขณะที่พุทธวิธีมุ่งแก้ปัญหาความทุกข์ที่รากฐานของจิตใจมนุษย์ โดยเน้นการดับตัณหาและพัฒนาปัญญา แม้ทั้งสองแนวคิดจะมีจุดร่วมด้านอุดมคติความเป็นธรรมทางสังคม แต่มีความแตกต่างเชิงปรัชญาและวิธีการแก้ปัญหาอย่างมีนัยสำคัญ การบูรณาการสังคมนิยมกับพุทธวิธีอาจนำไปสู่รูปแบบ “สังคมนิยมเชิงจริยธรรม” ที่มุ่งสร้างความเป็นธรรมเชิงโครงสร้างควบคู่กับการพัฒนาคุณธรรมและจิตสำนึกของมนุษย์
เอกสารอ้างอิง
Adulyarayarangsri, A. (1998). *Paṭiccasamuppāda nai thatsana khong Than Phutthathat Phikkhu [Dependent origination in Buddhadasa Bhikkhu’s view]* (Master’s thesis, Chulalongkorn University). https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/22366
Buddaduang, A. (2014). The development of social capital toward the creation of a desirable society. *Journal of The Way Human Society, 2*(1), 125–141. https://so04.tcithaijo. org/index.php/wh/article/view/89194
Buddhadasa Bhikkhu. (1987). *The three characteristics and society*. Sahadhammika.
Buddhadasa Bhikkhu. (2002). *Buddhism and socialism*. Sukhapabjai Publishing.
Gombrich, R., & Obeyesekere, G. (1988). *Buddhism transformed: Religious change in Sri Lanka*. Princeton University Press.
Harris, I. (1999). *Buddhism and politics in twentieth-century Asia*. Continuum.
Harvey, D. (2010). *The enigma of capital and the crises of capitalism*. Oxford University Press.
Kalpanyanajitto, P. M., & Kaewkhiao, S. (2017). Karl Marx's social thought: The collapse arising from theoretical perspectives. *Journal of MCU Pali Studies Buddhaghosa Review, 10*(2), 45–70. https://so05.tci thaijo.org/index.php/Palisueksabuddhaghosa/article/view/240820
Kalupahana, D. J. (1992). *A history of Buddhist philosophy: Continuities and discontinuities*. University of Hawai‘i Press.
King, S. B. (2009). *Socially engaged Buddhism*. University of Hawai‘i Press.
Loy, D. R. (2003). *The great awakening: A Buddhist social theory*. Wisdom Publications.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (1995). *Aṅguttara Nikāya: Ekakanipāta–Dukanipāta Tikanipāta–Catukkanipāta* (Vol. 1). Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.
Mahachulalongkornrajavidyalaya University. (1996). *The Thai Tipitaka: Sutta Pitaka, Anguttara Nikaya, Ekaka-Duka-Tika Nipata* (Vol. 20). Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.
Marx, K. (1977). Critique of Hegel's philosophy of right: Introduction. In D. McLellan (Ed.), *Karl
Marx: Selected writings* (pp. 63–74). Oxford University Press. (Original work published 1844)
Marx, K. (1988). *Economic and philosophic manuscripts of 1844*. Prometheus Books. (Original work published 1844)
Marx, K. (1969). Theses on Feuerbach. In K. Marx & F. Engels, *Selected works* (Vol. 1, pp. 13–15). Progress Publishers. (Original work published 1845)
Marx, K. (1990). *Capital: A critique of political economy* (Vol. 1). Penguin Classics. (Original work published 1867)
Marx, K. (1970). Critique of the Gotha Programme. In K. Marx & F. Engels, *Selected works* (Vol.3, pp. 13–30). Progress Publishers.(Original work published 1875)
Marx, K., & Engels, F. (1967). *The Communist manifesto*. Penguin Books. (Original work published 1848)
McLellan, D. (2000). *Karl Marx: Selected writings* (2nd ed.). Oxford University Press.
Payutto, P. A. (1994). *Buddhist economics: A middle way for the market place* (2nd ed.). Buddhadhamma Foundation.
Payutto, P. A. (2007). *Buddhist economics*. Buddhadhamma Foundation.
Payutto, P. A. (2012). *Buddhadhamma* (32nd ed.). Phalidhamma Publishing.
Payutto, P. A. (2015). *Buddhadhamma* (40th ed.). Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.
Piboolsravut, P. (2004). Sufficiency economy. *ASEAN Economic Bulletin, 21*(1), 127–134.
Queen, C. S. (2000). Introduction: A new Buddhism. In C. S. Queen (Ed.), *Engaged Buddhism in the West* (pp. 1–31). Wisdom Publications.
Rahula, W. (1974). *What the Buddha taught* (2nd ed.). Grove Press.
Saichat, T. (2014). *An analysis of consumer values according to Buddhist principles* (Doctoral dissertation, Mahachulalongkornrajavidyalaya University). http://lp.mcu.ac.th/userfiles/file/thesis/Doctor-of-Philosophy/Buddhist Studies/58Buddhist-Studies/193.pdf
Sivaraksa, S. (1987). *A socially engaged Buddhism*. Thai Inter-Religious Commission for Development.
Sivaraksa, S. (1992). *Seeds of peace: A Buddhist vision for renewing society*. Parallax Press.
Sivaraksa, S. (2008). *Siam in crisis: A way out of the culture of violence*. Sai Than Publishing.
Swearer, D. K. (2006). Buddhist worldviews and environmental ethics. In M. E. Tucker & D. R.
Williams (Eds.), *Buddhism and ecology: The interconnection of dharma and deeds* (pp. 89–110). Harvard University Press.
Swearer, D. K. (2010). *The Buddhist world of Southeast Asia* (2nd ed.). State University of New York Press.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการสหศาสตร์ศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
