การประเมินวัฏจักรชีวิตและกลยุทธ์การลดคาร์บอนฟุตพรินต์สู่ต้นแบบโรงงานเชือดไก่ฮาลาล เชิงนิเวศ : กรณีศึกษาโรงงานเชือดไก่ฮาลาลในจังหวัดสระบุรี
คำสำคัญ:
คาร์บอนฟุตพรินต์, โรงเชือดไก่ฮาลาล, การประเมินวัฏจักรชีวิต, ก๊าซเรือนกระจก, คาร์บอนฟุตพรินต์ ของผลิตภัณฑ์บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์คาร์บอนฟุตพรินต์ของโรงงานเชือดไก่ฮาลาลจังหวัดสระบุรี 2) ระบุปัจจัยที่ส่งผลต่อการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในกระบวนการผลิต และ 3) เสนอแนวทางลดคาร์บอนฟุตพรินต์ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสาน (Mixed Methods) บนกรอบการประเมินวัฏจักรชีวิต (LCA) ร่วมกับการประเมินคาร์บอนฟุตพรินต์ของผลิตภัณฑ์ (CFP) และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้เชี่ยวชาญด้านฮาลาล การผลิต และการควบคุมคุณภาพ ข้อมูลเชิงปริมาณมาจากการใช้พลังงานในกระบวนการผลิต คำนวณร่วมกับค่า Emission Factor จากองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) เชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์กระบวนการเพื่อระบุจุดวิกฤติ (Hotspots) ตาม Halal Control Points (HCPs) ผลการวิจัยพบว่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยเท่ากับ 4.21 กิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อไก่ 1 กิโลกรัม โดยแหล่งปล่อยหลักมาจากฟาร์ม (93.40%) รองลงมาคือกระบวนการเชือดฮาลาล (4.66%) การลวกด้วยแก๊ส (1.81%) การใช้น้ำ (0.11%) และการขนส่ง (0.02%) ปัจจัยสำคัญที่เป็นจุดวิกฤติได้แก่ การใช้พลังงานในระบบทำความเย็น การใช้แก๊สในกระบวนการลวก การใช้น้ำในกระบวนการทำความสะอาด และของเสียที่ไม่เป็นไปตามหลักฮาลาล แนวทางลดคาร์บอนฟุตพรินต์ที่เหมาะสม ได้แก่ การใช้พลังงานสะอาด เช่น โซลาร์เซลล์ การลดระยะทางขนส่ง การนำน้ำกลับมาบำบัดใช้ใหม่ การลดของเสียตามหลัก HCPs และการนำเทคโนโลยี Internet of Things (IoT) มาใช้เพื่อติดตามและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน งานวิจัยนี้สามารถช่วยสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมฮาลาลให้สอดคล้องกับมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อม หลักศาสนา และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) รวมถึงการขอฉลากคาร์บอนในอนาคต
เอกสารอ้างอิง
Abdulbutr, M. (n.d.). Halal poultry slaughtering process in accordance with international standards. Bureau of Livestock Product Standards and Certification, Department of Livestock Development.
Ali, A., & Ali, A. (2011). Islamic marketing: An in-depth interview. Journal of Islamic Marketing, 2(2), 186–195. https://doi.org/10.1108/17590831111139893
Aung, T. S., et al. (2023). Halal practices for responsible production and consumption towards sustainable future. https://journal.ipb.ac.id/index.php/hass/article/view/59531
Ghoniyah, N., Amilahaq, F., & Hartono, S. (2024). Business sustainability performance through sustainability awareness and business work ethics in Islamic institutions. Cogent Business & Management. https://doi.org/10.1080/23311975.2024.2303789
British Standards Institution. (2011). PAS 2050:2011 – Specification for the assessment of the life cycle greenhouse gas emissions of goods and services. BSI Standards Limited.
DinarStandard, & Dubai Islamic Economy Development Centre. (2023). State of the global Islamic economy report 2023/24.
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2023). Greenhouse gas emissions from agrifood systems: Global, regional and country trends. FAO.
Franchetti, M., & Apul, D. (2013). Carbon footprint analysis: Concepts, methods, implementation, and case studies. CRC Press.
Hussaini, M. (2025, May 9). Halal certification for meat & poultry. Halal Foundation. https://halalfoundation.org/halal-meat-poultry-certification/
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2023). Climate change 2023: Synthesis report. https://doi.org/10.59327/IPCC/AR6-9789291691647
International Organization for Standardization. (2018). ISO 14067:2018 – Greenhouse gases: Carbon footprint of products. ISO.
Journal of Fatwa Management and Research. (2024). Jurnal pengurusan dan penyelidikan fatwa, 29. https://doi.org/10.33102/jfatwa.vol29no3.587
Krungsri Research. (2024). Thailand poultry processing industry outlook. Bank of Ayudhya.
Muhamad, A., Syihab, A. H., & Achour, M. (2019). Quranic messages on environmental sustainability: An expository study of its relevance. Al-Bayan: Journal of Qur’an and Hadith Studies, 17(1), 38–59. https://doi.org/10.1163/22321969-12340069
Priyakorn, P. (2018). The evolution and future trends of halal standard development and halal certification process in Thailand. Journal of Public and Private Management, 25(1), 151–172.
Tetteh, H., Bala, A., Fullana-i-Palmer, P., Balcells, M., Margallo, M., Aldaco, R., & Puig, R. (2022). Carbon footprint: The case of four chicken meat products sold on the Spanish market. Foods, 11(22), 3712. https://doi.org/10.3390/foods11223712
United Nations Environment Programme. (2023). Global environmental outlook. https://www.unep.org/geo/
Wiedmann, T., & Minx, J. (2008). A definition of carbon footprint. In C. C. Pertsova (Ed.), Ecological economics research trends (pp. 1–11). Nova Science.
Wongnitiphat, O. (2022, June 9). Electrical water bath stunning in poultry slaughterhouses. Department of Livestock Development, Ministry of Agriculture and Cooperatives.
Zailani, S., Iranmanesh, M., Aziz, A. A., & Kanapathy, K. (2017). Halal logistics opportunities and challenges. Journal of Islamic Marketing, 8(1), 127–139. https://doi.org/10.1108/JIMA-04-2015-0028
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการสหศาสตร์ศึกษา
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
