ชุมชนดีพอ

บทคัดย่อ

ชุมชนบ้านเรานั้นมีมากมาย บ้างก็กันดาร บ้างก็อุดมสมบูรณ์  โดยชุมชนต่างก็พึ่งพาตนเองตามวิถีของแต่ละชุมชน มีหลายชุมชนที่ต้องพึ่งพาอาศัยภาครัฐ หน่วยงานภายนอก และก็มีไม่น้อยชุมชนที่สามารถพึ่งพาตนเองได้ การพึ่งพาตนเองได้ของชุมชนในแต่ละชุมชน ก็แตกต่างกันไปตามภูมิสังคม ซึ่งชุมชนที่สามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างสมบูรณ์ ในบทความนี้เรียกว่า “ชุมชนดีพอ”(The Immunize Community) เสมือนมีภูมิคุ้มกันชุมชน สามารถทนต่อแรงกดดันต่างๆรอบด้านได้นั้น มีอะไรเป็นองค์ประกอบสำคัญ และกระบวนการของชุมชนเป็นอย่างไร ซึ่งงานวิจัยได้มองข้ามไป จึงขอเติมเต็มตามบทความนี้

บทความวิชาการนี้ ผู้เขียนจะนำเสนอ ส่วนแรกเนื้อเรื่อง เป็นการให้ความหมายของการพัฒนาชุมชน ส่วนต่อมา ขอวิเคราะห์กรณีโครงการโอทอปนวัตวิธี ที่มุ่งศึกษาจากเอกสาร บทความวิชาการ การสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ และการลงพื้นที่คลุกคลีกับชุมชน เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลเพื่อเป็นแนวทางการพัฒนาชุมชนส่วนต่อมา นำเสนอหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ทฤษฎีใหม่ เพื่อให้ ประชาชนพออยู่พอกินในระดับประหยัด เลี้ยงตนเองได้ ไม่อดอยาก ในหน้าแล้งก็สามารถนำน้ำที่เก็บกักไว้ในสระมาปลูกพืชที่ใช้น้ำน้อย โดยไม่ต้องอาศัยชลประทาน ในกรณีที่เกิดอุทกภัย ก็สามารถฟื้นตัว และช่วยตัวเองได้ในระดับหนึ่ง ภูมิสังคม คือการก่อเกิดภูมิปัญญาในการเอาตัวรอด วัฒนธรรม ประเพณีเดิมจะมีการแปรเปลี่ยนให้เข้ากับลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่เปลี่ยนแปลงไป จินตนาการทางสังคม เพื่อก่อเกิดความคิดสร้างสรรค์อย่างรอบคอบ ผลักดันให้เกิดนวัตกรรมในการพัฒนาชุมชนท้องถิ่น เป็นแนวทางในการพัฒนาให้เป็นชุมชนที่พึ่งตนเองได้ คือการสร้างความสัมพันธ์กันระหว่างคนกับคนในชุมชน การทำงานร่วมกันของคนในสังคม ส่วนสุดท้าย เป็นการแสดงความเป็นชุมชนดีพอ และการสรุปองค์ความรู้ โดยคนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา เพื่อหาความสัมพันธ์ของคนกับวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี ความสัมพันธ์ของคนกับทรัพยากรธรรมชาติ ที่ต้องพึ่งพาอาศัยกันแบบเกื้อกูลกัน คนได้ใช้ทรัพยากรธรรมชาติ ทรัพยากรธรรมชาติก็พึ่งพาคนดูแลรักษา วัฒนธรรม ประเพณี
ก็คุ้มครองสร้างขวัญกำลังใจ ปกป้องคุ้มภัย ก่อให้ช่วยเหลือแบ่งปัน เป็นกลไกสำคัญในการส่งผลให้เป็นชุมชนดีพอ มีภูมิคุ้มกัน อยู่ได้ด้วยการพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน องค์ความรู้จากบทความนี้ สามารถนำไปเป็นต้นแบบในการย้อนรอยการพัฒนาชุมชน โดยชุมชนศึกษาองค์ความรู้ในท้องถิ่น ว่ามีสิ่งใดที่นำพาให้ชุมชนอยู่รอดหากขาดการช่วยเหลือจากภายนอก