แนวทางการเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น
คำสำคัญ:
ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม, แนวทางการเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมในศตวรรษที่ 21, สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่นบทคัดย่อ
บทความวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมในศตวรรษที่ 21 ของผู้บริหารสถานศึกษา และ 2) ศึกษาแนวทางการเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมวิธี โดยดำเนินการตามขั้นตอน ดังนี้ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ และความต้องการจำเป็นในการพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้บริหารสถานศึกษา และครู จำนวน 348 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างตามสูตรทาโร่ยามาเน่ เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ซึ่งเป็นแบบสอบถามสภาพปัจจุบัน มีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.94 และแบบสอบถามสภาพที่พึงประสงค์มีความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.96 วิเคราะห์ข้อมูลด้วย ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความต้องการจำเป็น และ 2) ศึกษาแนวทางการเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรม โดยสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ 4 ท่าน ลักษณะแบบสัมภาษณ์เป็นแบบกึ่งโครงสร้าง และวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ดัชนีความต้องการจำเป็นโดยรวมอยู่ในระดับปานกลางถึงสูง (PNI Modified = 0.124) และ 2) แนวทางการเสริมสร้างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมประกอบด้วย 6 ด้าน ดังนี้ 2.1) ด้านการมีวิสัยทัศน์การเปลี่ยนแปลง มี 3 แนวทาง 2.2) ด้านการมีความคิดสร้างสรรค์นวัตกรรม มี 3 แนวทาง 2.3) ด้านการทำงานเป็นทีมและมีส่วนร่วม มี 4 แนวทาง 2.4) ด้านการสร้างบรรยากาศองค์กรนวัตกรรม มี 3 แนวทาง 2.5) ด้านการบริหารความเสี่ยง มี 3 แนวทาง และ2.6) ด้านการมีกลยุทธ์นวัตกรรม มี 3 แนวทาง
เอกสารอ้างอิง
เชิดพงษ์ งอกนาวัง, เอกราช โฆษิตพิมานเวช, และยิ่งสรรค์ หาพา. (2567). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา. Journal of Modern Learning Development, 9(6), 483-493.
ณิชาภา สุนทรไชย. (2561). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นําเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารโรงเรียนเอกชนในจังหวัดกาฬสินธุ์ [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].
ถนอมวรรณ ช่างทอง. (2562). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาและความเป็นองค์กรดิจิทัลของสถานศึกษา ในอำเภอท่าชนะ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 2 [การศึกษาค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].
บริพัฒน์ สารผล. (2565). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานบุคคลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาอุดรธานี [วิทยานิพนธ์ปริญญาครุศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร].
ไปรยา แลกะสินธุ์, ทรงยศ แก้วมงคล, และดวงกมล แก้วแดง. (2566). การพัฒนารูปแบบภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจังหวัดจันทบุรี เขต 2. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 9(2), 79-92.
เมธี ตั้งสิริพัฒนา. (2564). การศึกษาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อความเป็นพลเมืองดิจิทัลของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ].
ยินดี ฮานาฟี. (2562). แนวทางการส่งเสริมการมีภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมสำหรับครูโรงเรียนสามโคก สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดปทุมธานี [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรังสิต].
เวียงวิวรรธน์ ทำทูล. (2557). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารที่ส่งผลต่อองค์การขีดสมรรถนะสูงของโรงเรียนในสังกัดเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 21 [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].
ศิริพร พงษ์เนตร, และพิมลพรรณ เพชรสมบัติ. (2565). การศึกษาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปทุมธานี เขต 2. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 8(7), 34-48.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น. (2566). รายงานการสังเคราะห์ผลการประเมินตนเองของสถานศึกษา (Self-Assessment Report: SAR) ปีการศึกษา 2565.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). สรุปสาระสำคัญแผนการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับปรับปรุง) พ.ศ. 2560-2579. พริกหวานกราฟฟิค.
สุกัญญา แช่มช้อย. (2560). การบริหารสถานศึกษาในยุคดิจิทัล. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร.
อนุสรณ์ ทั่งหิรัญ. (2566). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมที่ส่งผลต่อการบริหารงานในสถานศึกษาศตวรรษที่ 21 สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 1 [การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร].
อรพิน อิ่มรัตน์. (2561). ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารสถานศึกษา ในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3 [วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].
ภาษาต่างประเทศ
Adair, J. E. (2007). Leadership for innovation: How to organize team creativity and harvest ideas. Kogan Page Publishers.
Edmondson, A. C. (2019). The fearless organization: Creating psychological safety in the workplace for learning, innovation, and growth. John Wiley & Sons.
Fullan, M. (2001). Leading in a culture of change. Jossey-Bass.
Horth, D., & Buchner, D. (2014). Innovation leadership: How to use innovation to lead effectively, work collaboratively, and drive results [White paper]. Center for Creative Leadership. https://mcoed.edu.ng/library/ebooks/resources/Innovation_Leadership_by_david_horth.pdf
Kovacevic, M., Dagen, T., & Rajter, M. (2025). Leading AI-driven student engagement: The role of digital leadership in higher education. Education Sciences, 15(6), Article 775. https://doi.org/10.3390/educsci15060775
Leithwood, K., Day, C., Sammons, P., Harris, A., & Hopkins, D. (2006). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership & Management, 40(1), 5–22. https://doi.org/10.1080/13632434.2019.1596077
OECD. (2016). School leadership for learning: Insights from TALIS 2013.
Pagaura, A. (2020). Innovative leadership attributes of school administrators in the Philippines: Implications for educational management. Interdisciplinary Research Review, 15(2), 1-7.
Sena, A., & Erena, E. (2012). Innovative leadership for the twenty-first century. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 41, 1–14. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.04.001
Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. John Wiley & Sons.
UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
