การบริหารงานวิชาการตามแนวคิดลีนในโรงเรียนมัธยมศึกษา
คำสำคัญ:
การบริหารงานวิชาการ, แนวคิดลีนบทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งอธิบายการประยุกต์ใช้แนวคิดลีนในการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนมัธยมศึกษา ภายใต้บริบทที่สถานศึกษาต้องเผชิญกับปัญหางานที่ซ้ำซ้อน ภาระงานครูที่สูงเกินจำเป็น ระบบงานวิชาการที่ขาดความคล่องตัว และทรัพยากรที่จำกัด แม้รัฐได้กำหนดนโยบายยกระดับคุณภาพผู้เรียนและลดความสูญเปล่าทางการศึกษา แต่การดำเนินงานในระดับสถานศึกษายังคงเผชิญข้อจำกัดเชิงระบบ ทำให้เกิดความจำเป็นในการนำแนวทางบริหารจัดการสมัยใหม่ เช่น การนำแนวคิดลีนมาใช้ในการปรับปรุงคุณภาพงานวิชาการอย่างเป็นรูปธรรม บทความนี้สังเคราะห์แนวคิดหลักของการบริหารงานวิชาการ ได้แก่ การพัฒนาหลักสูตร การจัดการเรียนรู้ และการวัดผลและประเมินผล พร้อมบูรณาการกับขั้นตอนลีน 4 ขั้นตอน ได้แก่ การระบุคุณค่า การวางแผนและการดำเนินงาน การสะท้อนผล และการปรับปรุงและพัฒนา ซึ่งช่วยให้การบริหารงานวิชาการมีความกระชับ ลดความสูญเปล่า เพิ่มความต่อเนื่องของกระบวนการ และตอบสนองความต้องการของผู้เรียนอย่างแท้จริง ผลการสังเคราะห์ชี้ว่า การนำแนวคิดลีนมาใช้ช่วยให้สถานศึกษามองเห็นสิ่งที่สร้างคุณค่าในกระบวนการเรียนรู้ ลดกิจกรรมที่ไม่จำเป็น เสริมประสิทธิภาพของครู ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และยกระดับคุณภาพผู้เรียนอย่างยั่งยืน บทความมีคุณูปการสำคัญต่อวงการวิชาการด้านการบริหารการศึกษา โดยนำเสนอกรอบแนวคิดเชิงระบบที่สามารถประยุกต์ใช้เป็นแนวทางพัฒนางานวิชาการของโรงเรียนมัธยมศึกษาให้สอดคล้องกับความท้าทายของการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21
เอกสารอ้างอิง
กมล ภู่ประเสริฐ. (2544). การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิด. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2544). แนวทางการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาผู้เรียน. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2568). นโยบายและจุดเน้นการดำเนินงานของกระทรวงศึกษาธิการ ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. https://www.moe.go.th
กุลชญา เที่ยงตรง. (2550). การจัดการเรียนรู้แบบสร้างสรรค์. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
โกศล ดีศีลธรรม. (2556). การประยุกต์ใช้แนวคิดลีนในการบริหารองค์กร. สำนักพิมพ์ซีเอ็ด.
ชุติมา เกตุษา. (2553). แนวคิดลีนในการปรับปรุงกระบวนการผลิต. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ.
โชติกา ภาษีผล. (2559). การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ = Learning measurement and evaluation. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ดามธรรม จินากูล. (2557). การลดค่าใช้จ่ายในกระบวนการทำงานด้วยแนวคิดลีน. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย, 36(3), 44-58.
ธำรง บัวศรี. (2542). ทฤษฎีหลักสูตร: การออกแบบและการพัฒนา (พิมพ์ครั้งที่ 2). พัฒนาศึกษา.
นภัสรพี ปัญญาธนวาณิช. (2560). การจัดการการผลิตด้วยแนวคิดลีนในอุตสาหกรรมการผลิตอิเล็กทรอนิกส์. วารสารการจัดการอุตสาหกรรม, 8(3), 89-102.
นิภาวรรณ ศิริธนิกุล. (2565). แนวทางการบริหารสถานศึกษาที่มีต่อการลดภาระงานตามการรับรู้ของครูในโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดสมุทรสงคราม สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสมุทรสาคร สมุทรสงคราม. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี, 13(1), 52-61.
ประภาศิริ สุรพันธ์. (2550). การบริหารสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่ส่งผลต่อมาตรฐานด้านการบริหารและการจัดการศึกษาของสถานศึกษาสังกัดเทศบาลภูมิภาค. มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
พรเทพ โพธิ์พันธุ์. (2562). การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการระดมทุนเพื่อการศึกษาของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ [ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม].
พัชนา เฮ้งบริบูรณ์พงศ์. (2560). ระบบการบริหารแบบลีน: จากแนวคิดสู่การปฏิบัติในงานสาธารณสุขที่สร้างความผูกพันกับชุมชน. วารสารสาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา, 12(2), 135.
ยุวดี ศิริยทรัพย์. (2560). การวางแผนทรัพยากรมนุษย์. ภาควิชาการจัดการธุรกิจ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา.
รัตนะ บัวสนธ์. (2551). การประเมินผลและการวิจัยในการพัฒนาการศึกษา. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ. (2553). การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา: แนวคิดและการปฏิบัติ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วรธิดา รัตนโค้น. (2559). การวิเคราะห์และประยุกต์ใช้แนวคิดลีนในกระบวนการผลิต. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
วิโรจน์ ลักขณาอดิศร. (2552). การนำแนวคิดลีนมาประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมการผลิต. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วิไลลักษณ์ เจริญทรัพย์. (2555). การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา: แนวทางและกระบวนการ. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมศักดิ์ ภู่วิภาดาวรรธน์. (2563). การจัดการความสูญเปล่าในกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมขนาดใหญ่. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
สหธร เพชรวิโรจน์ชัย. (2564). การพัฒนากระบวนการลีนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการองค์กร. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2550). ขอบข่ายและภารกิจการบริหารสถานศึกษา. กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568). นโยบายและจุดเน้นของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579.
สุคนธ์ สินธพานนท์. (2562). การจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูง. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุธรรม ธรรมทัศนานนท์. (2554). หลักการ ทฤษฎี และนวัตกรรมการบริหารการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 2). มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
อดิพงษ์ สุขนาค. (2560). การสังเคราะห์รูปแบบความสัมพันธ์เชิงเส้นขององค์ประกอบเชิงสาเหตุที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน [ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].
อติกานต์ ม่วงเงิน. (2562). การประยุกต์แนวคิดลีนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการในองค์กรการศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์].
อนุศักดิ์ สมิตสันต์. (2566). การบริหารวิชาการ. ภาควิชาการบริการการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
Bush, T. (2008). Leadership and management development in education. Educational Management Administration & Leadership, 36(1), 3–8. https://doi.org/10.1177/1741143207084066
Do, D. (2017). Lean production and its application in manufacturing industries. International Journal of Industrial Management, 7(2), 125–138.
Emiliani, M. L. (2005). Lean behaviors: Tools for improving the workplace. Journal of Behavioral Science, 11(3), 25–36.
Fukuda, R. (2013). Managerial engineering: Techniques for improving quality and productivity in the workplace. Productivity Press.
Glatthorn, A. A., Boschee, F. A., Whitehead, B. M., & Boschee, B. F. (2018). Curriculum leadership: Strategies for development and implementation (5th ed.). SAGE.
Glickman, C. D. (2017). Supervision of instruction: A developmental approach (5th ed.). Allyn & Bacon.
Good, C. V. (1973). Dictionary of education (3rd ed.). McGraw-Hill.
Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2013). Educational administration: Theory, research, and practice (9th ed.). McGraw-Hill.
Kotter, J. P. (2021). Change: How organizations achieve hard-to-imagine results in uncertain and volatile times. John Wiley & Sons.
Merrill, M. D. (2002). First principles of instruction. Educational Technology Research and Development, 50(3), 43–59.
Robbins, S. P., & Coulter, M. (2016). Management (13th ed.). Pearson.
Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. Harcourt Brace & World.
Tapping, D. (2006). Value stream management for lean companies. Productivity Press.
Tyler, R. W. (1949). Basic principles of curriculum and instruction. University of Chicago Press.
Wiles, J., & Bondi, J. (2019). Curriculum development: A guide to practice (9th ed.). Pearson.
Womack, J. P., & Jones, D. T. (2003). Lean thinking: Banish waste and create wealth in your corporation. Simon & Schuster.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
