รำโทนนกพิทิด จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์เรื่อง "รำโทนนกพิทิด จังหวัดนครศรีธรรมราช" โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความเป็นมา กระบวนท่า และองค์ประกอบของรำโทนนกพิทิด ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพเน้นการวิจัยภาคสนามเป็นหลัก การสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์ และศึกษาข้อมูลจากเอกสาร เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลเชิงลึกนำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์ เป็นข้อมูล ผลการศึกษามีดังนี้

ตำบลกรุงชิง จังหวัดนครศรีธรรมราชมีการละเล่นพื้นบ้านที่เรียกว่า "รำโทนนกพิทิด" ซึ่ง ได้นำเอาลักษณะการร้องรำโทนจากภาคกลางมาเป็นแบบอย่าง ดัดแปลงเนื้อร้องและท่ารำให้ เหมาะกับบริบทของพื้นถิ่น โดยคุณครูแนบ ล่องลือฤทธิ์ ข้าราชการครูโรงเรียนวัดเปียน ตำบลกรุงชิง ได้รับเอารำโทนจากตัวเมืองนครศรีธรรมราชมาเผยแพร่ เพื่อความบันเทิงและคลายเครียดให้กับ ชาวบ้านในพื้นที่กรุงชิงจากเหตุการณ์สงครามโลกครั้งที่ 2 ในขณะนั้น ซึ่งครูแนบเป็นผู้มีทักษะ พื้นฐานด้านการรำโนรา จึงได้คิดท่ารำและเนื้อร้องโดยอิงจากธรรมชาติและวิถีชีวิต กระบวนการรำ จะมีเอกลักษณ์และความเชื่อเหมือนการรำโนรา โดยการแสดงจะมีการร้องเพลงเชิญก่อน เปรียบ เสมือนเพลงหลังฉาก ตามด้วยเพลงไหว้ครูเปิดโรง และจบด้วยเพลงลาเสมอ การรำมีแบบท่ารำ มาจากโนรา 12 ท่า เครื่องดนตรีมี 3 ชิ้น คือ โทน ฉิ่งและฉาบ ผู้แสดงประกอบด้วยชายและหญิง การแต่งกายแต่เดิมหญิงสวมเสื้อแขนกระบอกหรือเสื้อคอกระเช้า นุ่งผ้าถุงยาวหรือโจงกระเบน ชายสวมเสื้อและกางเกง มีผ้าขาวม้าคาดเอว ต่อมามีการปรับปรุงการแต่งกายให้มีเอกลักษณ์ของ ภาคใต้ตามท้องถิ่น ในการรำโทนนกพิทิดจะแต่งกายให้ตลกขบขัน ทาแป้งหน้าขาว สวมหัวนกพิทิดนิยมแสดงกันในโอกาส งานบวช หรืองานวัด งานแต่งงาน เป็นต้น ในสมัยก่อนมีการถ่ายทอด หรือสืบทอดการรำเฉพาะหมู่เครือญาติหรือคนในตระกูลเดียวกันเท่านั้น รำโทนนกพิทิดมาจากชื่อ เพลงนกพิทิด เป็นเพลงเอก เน้นความตลกขบขัน ไม่เน้นความสวยงาม เป็นการแสดงให้เห็นถึง การเกี้ยวพาราสีของนกพิทิดตัวผู้ที่มีต่อตัวเมีย จึงเรียกการละเล่นนี้ว่า “รำโทนนกพิทิด”