แนวทางการสร้างสรรค์การแสดงนาฏยศิลป์ไทย บนเรือสำราญ

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์เรื่อง แนวทางการสร้างสรรค์ การแสดง นาฏยศิลป์ไทย บนเรือสำราญ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาความเป็นมาของธุรกิจการแสดงนาฏยศิลป์ไทยบนเรือสำราญ 2) เพื่อศึกษาแนวทางการสร้างสรรค์การแสดงนาฏยศิลป์ไทยบนเรือสำราญ โดยใช้การศึกษาข้อมูลจากเอกสาร การสัมภาษณ์ การสังเกต การทดลองสร้างสรรค์
ผลการศึกษาพบว่า เรือสำราญในแม่น้ำเจ้าพระยาได้เกิดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2530 โดยมีเรือเพอร์ออฟสยาม ซึ่งปัจจุบันไม่ได้ประกอบธุรกิจนี้แล้ว เป็นเรือลำแรกในช่วงนั้นที่ให้บริการในลักษณะของเรือดินเนอร์ บริการอาหาร เครื่องดื่ม การแสดงนาฏยศิลป์ไทย วงดนตรีสด และอื่น ๆ ต่อมาก็ได้เกิดเรือที่ให้บริการในลักษณะดังกล่าวตามมาอีกมากมาย เช่น เรือโรงแรมแชงกรีล่า, เรือโรงแรม ริเวอร์ไซด์, เรือแกรนด์เพิ้ล, เรือเจ้าพระยาปริ้นเซส โดยเรือดินเนอร์ เหล่านี้จะมีเวลาที่ให้บริการใกล้เคียงกันคือ 2 ชั่วโมง ตั้งแต่เวลา 19.30 – 21.30 น. หรือ 20.00 – 22.00 น. ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับโปรแกรมของแต่ละบริษัท บางลำอาจจะเพิ่มรอบ Sun Set ช่วงเวลาก่อนพระอาทิตย์ตก จะใช้ระยะเวลาอยู่ที่ 1 ชั่วโมง หรือ 1 ชั่วโมง 45 นาที และขั้นตอนการสร้างสรรค์งานมี 7 ขั้นตอน คือ 1) การสร้างแนวคิดของการแสดง 2) การสร้างสรรค์ดนตรีประกอบการแสดง 3) การคัดเลือกผู้แสดง 4) การออกแบบท่ารำ 5) การออกแบบเครื่องแต่งกาย 6) การนำเสนอผลงานสร้างสรรค์ต่ออาจารย์ที่ปรึกษา 7) การเผยแพร่การแสดง สู่สาธารณชน การพัฒนาศาสตร์ทางศิลปวัฒนธรรมด้านนาฏศิลป์และดนตรีเป็นสิ่งที่ท้าทาย ควรมีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ การแสดงนาฏยศิลป์ไทยบนเรือสำราญควรได้รับการสนับสนุนที่ชัดเจนจึงจะประสบความสำเร็จ ควรนำกลยุทธ์ทางการตลาดเข้ามาใช้และผู้จัดการแสดงเองก็จะต้องคิดพัฒนารูปแบบการแสดงนาฏยศิลป์ไทยให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น จะได้ทำให้วัฒนธรรมด้านนาฏยศิลป์ไทยไม่เสื่อมถอยลง ผู้วิจัยมีหน้าที่เกี่ยวข้องกับงานนาฏยศิลป์ไทย โดยตรงจึงคิดว่าการแสดงนาฏยศิลป์ไทยบนเรือดินเนอร์สำราญในแม่น้ำเจ้าพระยา นั้นสมควรได้รับการบริหารจัดการให้สอดคล้องกับสถานการณ์ของประเทศในปัจจุบันที่เจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว งานนาฏยศิลป์ไทยก็ต้องก้าวตามให้ทันเช่น เดียวกัน ดังนั้นแนวทางการสร้างสรรค์การแสดงนาฏยศิลป์ไทยบนเรือสำราญ ซึ่งมีปัจจัยที่สำคัญ คือ การศึกษาบริบทของเรือ ความต้องการของผู้ประกอบการ และสัญชาติของนักท่องเที่ยว โดยจะต้องมีการอนุรักษ์ พัฒนา ประยุกต์รูปแบบการแสดงให้เกิดความแปลกใหม่ แม้กระทั่งการปรับปรุงออกแบบตารางการแสดงขึ้นมาใหม่ ทันสมัยเหมาะสมกับช่วงเวลาในปัจจุบัน จึงได้ส่งผลเกิดแนวคิด สร้างสรรค์ใหม่ของเครื่องแต่งกายในโชว์ต่าง ๆ ให้มีความงดงามมีชื่อเสียงและเป็นเอกลักษณ์ของตนเอง แต่ทั้งนี้การสร้างสรรค์ผลงานนั้นยังจะต้องคงความเป็นวัฒนธรรมไทยและไม่ผิดขนบธรรมเนียมจารีตประเพณี และแนวความคิด การสร้างสรรค์การแสดงนาฏยศิลป์ไทยบนเรือสำราญจะต้องสอดคล้องกับ วัตถุประสงค์ในการสร้างสรรค์งานและสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง