ความไม่แน่นอนของความรู้ในยุคข้อมูลข่าวสารล้นเกิน
คำสำคัญ:
ความไม่แน่นอนทางญาณวิทยา, ความรู้, ข้อมูลข่าวสารล้นเกิน, การรู้เท่าทันสื่อบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความไม่แน่นอนของความรู้ในยุคที่ข้อมูลข่าวสารมีปริมาณล้นเกิน จากการศึกษาพบว่า ในสภาวะที่ข้อมูลที่ไหลมาอย่างไม่ขาดสาย หากปราศจากหลักการในการพิจารณาอย่างมีวิจารณญาณ การใช้ข้อมูลและความรู้ย่อมมีแนวโน้มถูกครอบงำด้วยอคติ นำไปสู่การประมวลผลที่ผิดพลาดและการตัดสินใจจากข้อมูลที่คลาดเคลื่อน ส่งผลกระทบต่อความเชื่อของผู้คนและก่อให้เกิดผลเสียทางสังคมตามมา ในทางกลับกันหากมีการพิจารณาข้อมูลอย่างละเอียดภายใต้กรอบหลักการที่ถูกต้อง การประมวลและใช้ประโยชน์จากข้อมูลข่าวสารย่อมช่วยส่งเสริมสังคม ก่อให้เกิดนวัตกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อมนุษยชาติและสนับสนุนการพัฒนาสังคมภายใต้หลักนิติรัฐนิติธรรม องค์ความรู้ใหม่ของบทความนี้ คือ การเสนอกรอบความยืดหยุ่นทางญาณวิทยาที่บูรณาการการคิดเชิงวิพากษ์และการรู้เท่าทันสื่อร่วมกับหลักกาลามสูตร ไตรลักษณ์ โยนิโสมนสิการ สติและจริยธรรมการสื่อสาร เป็นส่วนเสริมด้วยแนวทางเทคโนโลยีตรวจสอบที่มาของสื่อเพื่อเปลี่ยนข้อมูลล้นเกินให้เป็นความรู้ที่ตรวจสอบได้ ลดอคติและข่าวลวง ข่าวปลอมในระดับบุคคลและสังคม
Downloads
เอกสารอ้างอิง
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. กรุงเทพมหานคร: ผลิธัมม์.
พระมหานิธิ ถิรธมฺโม (พรมขาว) และคณะ. (2568). ทฤษฎีความรู้ของนักปรัชญาตะวันออก. วารสารเสียงธรรมจากมหายาน. 11 (3), 342-352.
มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2557). พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปล เล่ม 27, 33, 34, 37, พิมพ์ครั้งที่ 9. นครปฐม: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
Bodhi, B. (2012). The Numerical Discourses of the Buddha: A Comple Translation of the Anguttara Nikaya. Boston: Wisdom Publications.
Foucault, M. (2000). The Subject and Power. In Faubion, J. (ed.). Power: Essential Works of Foucault, 1954-1984, Vol. 3. New York: The New Press.
Heuer, R. J., Jr. (1999). The Psychology of Intelligence Analysis. Washington, DC: Center for the Study of Intelligence.
Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow. New York: Farrar, Straus and Giroux.
Kuhn, T. S. (1970). The Structure of Scientific Revolutions, 2nd ed. Chicago: University of Chicago Press.
Lahlou, S. (28 April 2025). Mitigating Societal Cognitive Overload in the Age of AI: Challenges and Directions. Retrieved 2 October 2025, from https://arxiv.org/html/2504.19990v1
Lyotard, J. F. (1984). The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Menczer, F. and Hills, T. (1 December 2020). Information Overload Helps Fake News Spread, and Social Media Knows It. Retrieved October 2, 2025, from https://www.scientificamerican.com/article/information-overload-helps-fake-news-spread-and-social-media-knows-it/
Thibault, D. (2025). Disconnect to Reconnect: Practical Approaches to Managing Social Media's Impact on Pediatric Mental Health. Journal of Pediatric Health Care. 39 (2), 292-296.
Vosoughi, S., et al. (2018). The Spread of True and False News Online. Science. 359 (6380), 1146-1151.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารมนุษยวิชาการ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
