การพัฒนาทักษะการคิดเชิงพื้นที่ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โรงเรียนวัดน้อยนพคุณ โดยใช้เกมการศึกษา ตามกระบวนการเรียนรู้ทางภูมิศาสตร์
คำสำคัญ:
ทักษะการคิดเชิงพื้นที่, เกมการศึกษา, กระบวนการเรียนรู้ทางภูมิศาสตร์บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบทักษะการคิดเชิงพื้นที่ของนักเรียนก่อนและหลังการจัดการเรียนโดยใช้เกมการศึกษาตามกระบวนการเรียนรู้ทางภูมิศาสตร์ และเพื่อเปรียบเทียบทักษะการคิดเชิงพื้นที่ของนักเรียนหลังได้รับการจัดการเรียนด้วยเกมการศึกษาตามกระบวนการเรียนรู้ทางภูมิศาสตร์กับนักเรียนที่เรียนด้วยวิธีสอนแบบปกติ ประชากรในการวิจัยคือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนวัดน้อยนพคุณ จำนวน 46 คน ที่ลงทะเบียนเรียนในรายวิชาสังคมศึกษา 4 (ส22103) คณะผู้วิจัยจึงใช้วิธีสุ่มแบบยกชั้นหนึ่งห้องเรียนเป็นกลุ่มทดลอง จำนวน 15 คน และสองห้องเรียนเป็นกลุ่มควบคุม จำนวนรวม 22 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ เกมการศึกษาซึ่งเป็นบอร์ดเกมที่คณะผู้วิจัยพัฒนาขึ้นชื่อเกม “วาดผังนครายุโรป” ที่มีกฎกติกาการเล่นตามขั้นตอนกระบวนการเรียนรู้ทางภูมิศาสตร์ แผนจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมการศึกษาตามกระบวนการเรียนรู้ทางภูมิศาสตร์ แผนจัดการเรียนรู้ด้วยวิธีปกติโดยใช้วิธีการสอนแบบบรรยาย และแบบวัดทักษะการคิดเชิงพื้นที่ สถิติที่ใช้วิเคราะห์ ได้แก่ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบค่าที ผลการวิจัยพบว่า 1) นักเรียนที่เรียนรู้โดยใช้เกมการศึกษาตามกระบวนการเรียนรู้ทางภูมิศาสตร์มีทักษะการคิดเชิงพื้นที่หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05 และ 2) ทักษะการคิดเชิงพื้นที่ของนักเรียนหลังได้รับการจัดการเรียนด้วยเกมการศึกษาตามกระบวนการเรียนรู้ทางภูมิศาสตร์สูงกว่านักเรียนที่เรียนด้วยวิธีสอนแบบปกติอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05
เอกสารอ้างอิง
กนก จันทรา. (2561). การรู้เรื่องภูมิศาสตร์: ถอดบทเรียนประสบการณ์การจัดการเรียนรู้ภูมิศาสตร์ในชั้นเรียนที่เสริมสร้างการรู้เรื่องภูมิศาสตร์. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กระทรวงสาธารณสุข. (ม.ป.ป.). บทบาทสาธารณสุขกับภาวะโลกร้อน. https://hia.anamai.moph.go.th/webupload/migrated/files/hia/n315_956bd8e9408f1f12fc1df6a7b347abef_book12.pdf
จิรภัทร เลิศคุณาพร, เสมอกาญจน์ โสภณหิรัญรักษ์, และญาดา อรรถอนันต์. (2568). การจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์ผสานเกมโชว์ เพื่อพัฒนาการรู้เรื่องภูมิศาสตร์ (Geo-literacy) ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ในเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาบุรีรัมย์. วารสารวิชาการศึกษาศาสตร์ ศรีนครินทรวิโรฒ, 26(2), 210-225.
ตฤณญา อังกุรอัซฌา. (2567). ผลการใช้บอร์ดเกมในกระบวนการทางภูมิศาสตร์ที่มีต่อความสามารถทางภูมิศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. วารสารวิชาการวิทยาลัยสันตพล, 10(2), 69-78.
ทัศวัฒน์ ซอแก้ว. (2565). รูปแบบการจัดการเรียนรู้รายวิชาภูมิศาสตร์ที่ส่งเสริมทักษะการคิดแบบองค์รวม กรณีศึกษากล้วยไข่กำแพงเพชรที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์โดยใช้สวนกล้วยไข่เป็นฐานการเรียนรู้ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. NU Intellectual Repository.
ทิศนา แขมมณี. (2562). ศาสตร์การสอน: องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 23). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธนวัฒน์ ศรีติสาร. (2565). กิจกรรมเสริมสร้างการเรียนรู้ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์เพื่อสร้างสรรค์วิถีชีวิตในเมือง สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร]. NU Intellectual Repository.
ปนัดดา พาณิชยพันธุ์, และวีรวิชญ์ บุญส่ง. (2566). ผลของบอร์ดเกม SIM Geography ร่วมกับการจัดการเรียนรู้โดยใช้เกมเป็นฐานที่มีต่อพัฒนาการคิดแบบองค์รวมทางภูมิศาสตร์ ในรายวิชา สศ 2203101 ภูมิศาสตร์กายภาพ สำหรับนักศึกษาชั้นปีที่ 1 สาขาวิชาสังคมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 31(1), 150-165.
ประโภชน์ คะหาญ. (2565). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรู้ รายวิชาภูมิศาสตร์ เรื่องการพัฒนาที่ยั่งยืนโดยใช้เกมเป็นฐาน (Game-based Learning) ชื่อเกม “Bingo” ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. วารสารคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสร้างสรรค์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 2(2), 49-58.
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. (2542, 14 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 116 ตอนที่ 74 ก. หน้า 1-23.
พิชชาภา หารไชย. (2567). ผลการใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์ร่วมกับเทคนิคการเรียนรู้เสมือนจริงที่มีต่อความสามารถในการคิดเชิงพื้นที่ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chula ETD.
มนนภา เทพสุด. (2561, 20 ธันวาคม). ภาวะโลกร้อน: ปัญหาที่ท้าทายในศตวรรษที่ 21 [เอกสารนำเสนอ]. งานประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 13: วิจัยและนวัตกรรมเพื่อประเทศไทย 4.0, กรุงเทพฯ, ประเทศไทย.
วรรณี แกมเกตุ. (2555). วิธีวิทยาการวิจัยทางพฤติกรรมศาสตร์. โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วีณา ชิณวงค์, อังคณา อ่อนธานี, และจักรกฤษณ์ จันทะคุณ. (2565). ทักษะการคิดเชิงพื้นที่: ทักษะที่จําเป็นในการเรียนรู้ธรณีวิทยา. วารสารวิชาการคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี, 13(2), 205–220.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลางสาระภูมิศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 และแนวการจัดกิจกรรมการเรียนรู้. กระทรวงศึกษาธิการ.
สิทธิพร ชุลีรธรรม. (2563). การเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ในการจัดการเรียนการสอนระหว่างการใช้การเรียนการสอนแบบ Active Learning โดยใช้นวัตกรรมการสอน Google Classroom กับการเรียนการสอนแบบปกติ (Passive Learning) กรณีศึกษา การจัดการเรียนการสอนรายวิชาประวัติศาสตร์ไทยนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6. วารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ มหาวิทยาลัยมหิดล, 7(2), 203-220.
สิริมา สะอาดบุตร. (2564). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการทางภูมิศาสตร์ เรื่อง ทวีปเอเชียที่มีต่อความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนคงคาราม จังหวัดเพชรบุรี [ปริญญานิพนธ์, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช]. STOUIR.
เอกสิทธิ์ ชนินทรภูมิ. (2559). การศึกษาแนวทางการจัดการเรียนรู้ตามแนวการสร้างความรู้ใหม่โดยใช้เกมการศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 14(1), 49-54.
Dorrell, D., Henderson, J., Lindley, T., & Connor, G. (2019). Introduction to human geography (2nd ed.). https://oer.galileo.usg.edu/geo-textbooks/2
Jo, I. (2018). Spatial thinking in secondary geography: A summary of research findings and recommendations for future research. Boletim Paulista de Geografia, 99, 200–212. https://publicacoes.agb.org.br/boletim-paulista/article/view/1476
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis. Harper & Row.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
