การเสริมสร้างทักษะชีวิตด้านจิตวิทยาสำหรับครูประจำการโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกล กรณีศึกษา : โรงเรียนบนพื้นที่เกาะในภาคใต้ของประเทศไทย
คำสำคัญ:
ทักษะชีวิตด้านจิตวิทยา, โรงเรียนขนาดเล็ก, ครูประจำการโรงเรียนพื้นที่เกาะบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์ ออกแบบ และจัดฝึกอบรมเพื่อพัฒนาทักษะชีวิตด้านจิตวิทยาสำหรับครูในโรงเรียนขนาดเล็กบนพื้นที่เกาะใน 8 จังหวัดภาคใต้ของประเทศไทย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods) กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยครูประจำการจำนวน 143 คน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่มย่อย (Focus Group Discussion) ผลการวิจัยพบว่า 1) แม้ผลประเมินตนเองของครูจะอยู่ในระดับมากถึงมากที่สุด แต่จากการสนทนากลุ่มย่อยร่วมกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเพื่อวิเคราะห์สภาพปัญหาที่แท้จริง นำไปสู่การสังเคราะห์ทักษะที่จำเป็น 12 ด้าน อาทิ การตระหนักรู้ในตนเอง การจัดการอารมณ์ การคิดบวก และการสร้างสัมพันธภาพ 2) ผู้วิจัยได้ออกแบบกิจกรรมการอบรมที่สอดคล้องกับทักษะทั้ง 12 ด้าน เพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางใจ 3) ผลการทดลองใช้หลักสูตรพบว่า ก่อนการอบรมครูมีทักษะอยู่ในระดับปานกลาง แต่หลังการอบรมมีความรู้ความเข้าใจและประเมินความสามารถในการนำไปประยุกต์ใช้จริงอยู่ในระดับมากที่สุด ข้อเสนอแนะจากการวิจัยคือ หน่วยงานต้นสังกัดควรกำหนดให้หลักสูตรทักษะชีวิตด้านจิตวิทยานี้เป็นข้อกำหนดพื้นฐานหรือเป็นแนวทางในการพัฒนาครูที่จะไปปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่เกาะ เพื่อลดปัญหาการย้ายออกและเพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน
เอกสารอ้างอิง
ฉัฐวีณ์ สิทธิ์ศิรอรรถ, ไพรัตน์ จุ่นเกตุ, นิษฐ์สินี กู้ประเสริฐ, และ วิษณุ แพทย์คดี. (2562). การคิดเชิงบวกกับประสิทธิภาพในการทำงานและความสุขในการดำรงชีวิต. วารสารพฤติกรรมศาสตร์, 25(3), 120–135.
ชญานนท์ สุวรรณเพชร. (2565). การพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์เพื่อเสริมสร้างการจัดการความเครียดในวัยทำงาน. วารสารจิตวิทยาและการพัฒนามนุษย์, 10(1), 55–68.
ตวัน ประทุมสุวรรณ, และ บัวทอง สว่างโสภากุล. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างการเห็นคุณค่าในตนเองกับความเข้มแข็งทางจิตใจของบุคลากรทางการศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์, 32(2), 88–101.
ยงยุทธ วงศ์ภิรมย์ศานติ์. (2553). สุขภาพจิตและการปรับตัว. โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
ศิริวรรณ หล้าคอม. (2556). การเรียนรู้ผ่านกระบวนการแก้ปัญหากับการพัฒนาความสามารถในการเผชิญอุปสรรคของผู้เรียน. วารสารศึกษาศาสตร์, 24(2), 112–126.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). รายงานสภาวะการศึกษาไทย ปี 2563–2564: ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาไทย. กระทรวงศึกษาธิการ.
สุรางค์ โค้วตระกูล. (2544). จิตวิทยาการศึกษา. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
องค์การอนามัยโลก. (2020). Life skills education school handbook: Prevention of noncommunicable diseases.
อิชยา จีนะกาญจน์, และ ชุลีวัลย์ รักษาภักดี. (2562). การรับฟังอย่างลึกซึ้งกับการเสริมสร้างสุขภาวะทางจิต. วารสารด้านจิตวิทยาและการแนะแนว, 21(2), 45–58.
อิทธิศักดิ์ ศิริจันทร์, และ พิมลพรรณ เพชรสมบัติ. (2562). ทักษะการสื่อสารกับการลดความขัดแย้งในองค์กรทางการศึกษา. วารสารการบริหารการศึกษา, 15(1), 89–102.
Collie, R. J. (2021). COVID-19 and teachers’ somatic burden, stress, and emotional exhaustion: Examining the role of principal leadership and workplace buoyancy. AERA Open, 7, 1–15. https://doi.org/10.1177/2332858420986187
Darling-Hammond, L., Hyler, M. E., & Gardner, M. (2020). Effective teacher professional development. Learning Policy Institute.
Dewey, J. (1963). Experience and education. Collier Books. (Original work published 1938).
Kim, L. E., & Asbury, K. (2020). ‘Like a rug had been pulled from under you’: The impact of COVID-19 on teachers in England during the first six weeks of the UK lockdown. British Journal of Educational Psychology, 90(4), 1062–1083. https://doi.org/10.1111/bjep.12381
UNESCO. (2023). Global education monitoring report 2023: Technology in education.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
