การศึกษาศักยภาพชุมชนในตำบลหนองโน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาศักยภาพชุมชนในตำบลหนองโน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม เป็นการวิจัยแบบเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 58 ราย คือ ประชาชนชุมชนในตำบลหนองโน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ที่มาจากการเลือกแบบเฉพาะเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสารวรรณกรรม และแบบสัมภาษณ์มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ศักยภาพชุมชนในตำบลหนองโน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ประกอบด้วย 1) ศักยภาพของผู้นำในชุมชน คือ ผู้นำในชุมชนของตำบลหนองโนเป็นศูนย์กลางของการขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชน โดยสามารถประสานความร่วมมือระหว่างประชาชนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และเครือข่ายภาคประชาสังคม เพื่อร่วมกันวางแผนและแก้ไขปัญหาของชุมชนได้อย่างเป็นระบบ ผู้นำส่วนใหญ่มีความเข้าใจสภาพปัญหา ความต้องการ และศักยภาพของพื้นที่ เนื่องจากเป็นผู้ที่อาศัยและทำงานใกล้ชิดกับประชาชน จึงสามารถกำหนดแนวทางการพัฒนาที่สอดคล้องกับบริบทของตำบลหนองโน ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และคุณภาพชีวิตของประชาชน นอกจากนี้ยังมีบทบาทสำคัญในการสร้างการมีส่วนร่วม ส่งเสริมความสามัคคี และกระตุ้นให้ประชาชนร่วมรับผิดชอบต่อการพัฒนาชุมชนอย่างต่อเนื่อง 2) การมีส่วนร่วมของสมาชิกในชุมชน คือ สมาชิกในชุมชนมีบทบาทในการร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ ร่วมวางแผน ร่วมดำเนินกิจกรรม และร่วมติดตามประเมินผลการดำเนินงานของชุมชนผ่านเวทีประชาคม การประชุมหมู่บ้าน และกิจกรรมสาธารณประโยชน์ต่าง ๆ การมีส่วนร่วมดังกล่าวทำให้การพัฒนาชุมชนเป็นไปตามความต้องการที่แท้จริงของประชาชน เกิดการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น การใช้เหตุผลร่วมกัน และการตัดสินใจบนพื้นฐานของประโยชน์ส่วนรวม ส่งผลให้การดำเนินงานมีความโปร่งใส ได้รับการยอมรับ และสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของในการพัฒนาชุมชน และ 3) ภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชน คือ ในบริบทของตำบลหนองโน ภูมิปัญญาท้องถิ่นยังมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาชุมชน โดยสามารถนำองค์ความรู้ดั้งเดิมมาผสมผสานกับเทคโนโลยีและนวัตกรรมสมัยใหม่ เพื่อยกระดับการผลิต การแปรรูปผลิตภัณฑ์ การตลาด และการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าชุมชน อีกทั้ง ยังส่งเสริมการมีส่วนร่วมของคนทุกช่วงวัยในการอนุรักษ์และสืบทอดองค์ความรู้ท้องถิ่น ผ่านกิจกรรมของชุมชน โรงเรียน วัด และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การเชื่อมโยงภูมิปัญญากับการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม