การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาท้องถิ่น กรณีศึกษาชุมชนบ้านหนองแวง ตำบลกุดกว้าง อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาท้องถิ่น กรณีศึกษาชุมชนบ้านหนองแวง ตำบลกุดกว้าง อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์และแบบบันทึก โดยมีกลุ่มกลุ่มเป้าหมาย คือ ประชาชนในชุมชนชุมชนบ้านหนองแวง หมู่ที่ 18 ตำบลกุดกว้าง อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 26 คน ที่มาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเครื่องมือการวิจัยและเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาท้องถิ่น กรณีศึกษาชุมชนบ้านหนองแวง ตำบลกุดกว้าง อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น ประกอบด้วย 1) การมีส่วนร่วมในการรับรู้ปัญหาและความต้องการของชุมชน คือ การตระหนักรู้ถึงความต้องการของชุมชน การมีส่วนร่วมเป็นวิธีการที่เปิดโอกาสให้สมาชิกในชุมชนได้ร่วมกันรับรู้และเข้าใจปัญหาที่ชุมชนกำลังเผชิญอยู่ ซึ่งสามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการวางแผนพัฒนาในอนาคต 2) การมีส่วนร่วมในการวางแผนและเสนอแนวทางพัฒนา คือ เพื่อให้มั่นใจว่าแผนพัฒนาจะคำนึงถึงความต้องการของชุมชน ประชาชนในชุมชนจึงทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานภาครัฐเพื่อกำหนดทิศทางและแนวทางการพัฒนาหมู่บ้าน 3) การมีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรมพัฒนาท้องถิ่น คือ กระบวนการที่ประชาชนในชุมชนให้การสนับสนุนหรือมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในโครงการริเริ่มต่าง ๆ ที่เริ่มต้นขึ้นตามแผนพัฒนาท้องถิ่น เพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ล่วงหน้า เรียกว่า การมีส่วนร่วมในกิจกรรมพัฒนาท้องถิ่น ประชาชนส่วนใหญ่ในชุมชนบ้านหนองแวง ได้ร่วมกันทำงานและเป็นอาสาสมัครในโครงการต่าง ๆ ของหมู่บ้าน เช่น การขุดลอกคลอง การซ่อมแซมถนนสายหลัก การปลูกต้นไม้ การทำความสะอาดพื้นที่สาธารณะและวัดวาอาราม 4) การมีส่วนร่วมในการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผล คือ กระบวนการที่ประชาชนในชุมชนมีส่วนร่วมในการติดตามตรวจสอบประสิทธิภาพ ประสิทธิภาพ และความโปร่งใสของโครงการหรือกิจกรรมพัฒนาท้องถิ่น เพื่อให้มั่นใจว่าการดำเนินงานเป็นไปตามแผน เรียกว่า การมีส่วนร่วมของชุมชนในการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผล คณะกรรมการหมู่บ้านและผู้นำท้องถิ่นได้ดำเนินการติดตามและตรวจสอบ และ 5) การมีส่วนร่วมในการรับผลประโยชน์จากการพัฒนา คือ การได้รับผลลัพธ์หรือผลประโยชน์จากโครงการพัฒนาต่าง ๆ เช่น การพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิต เรียกว่า การมีส่วนร่วมในผลประโยชน์จากการพัฒนา ประชาชนส่วนใหญ่ที่อาศัยอยู่ในชุมชนบ้านหนองแวงได้รับประโยชน์โดยตรงจากโครงการพัฒนาท้องถิ่น เช่น ถนนหนทางในหมู่บ้านได้รับการปรับปรุงให้สะดวกยิ่งขึ้น ระบบประปาและแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรได้รับการปรับปรุงให้ดีขึ้น ทำให้ชาวบ้านสามารถประกอบอาชีพได้ โครงการที่ส่งเสริมอาชีพ เช่น การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรและการฝึกอบรมวิชาชีพเพิ่มเติมแก่แม่บ้าน ก็ช่วยเพิ่มรายได้และลดรายจ่ายครัวเรือนเช่นกัน