การศึกษาข้อมูลพื้นฐานของชุมชนบ้านดอนมะยาง ตำบลตาดทอง อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานของชุมชนบ้านดอนมะยาง ตำบลตาดทอง อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร เป็นการวิจัยแบบเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์และแบบสังเกต โดยมีกลุ่มเป้าหมาย คือ ประชาชนในชุมชนบ้านดอนมะยาง จำนวน 15 คน ที่มาจากการคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง อาทิ ผู้นำชุมชน ปราญช์ชาวบ้าน ประชาชนในชุมชนที่มีถิ่นฐานอยู่ในชุมชนมากกว่า 15 ปีขึ้นไป แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต และเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ข้อมูลพื้นฐานของชุมชนบ้านดอนมะยาง ตำบลตาดทอง อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร ประกอบด้วย 1) ด้านเศรษฐกิจ เศรษฐกิจของชุมชนบ้านดอนมะยางพึ่งพาอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก โดยเฉพาะการทำนาข้าว ทั้งข้าวเหนียวและข้าวหอมมะลิ รวมถึงการปลูกพืชผักพื้นบ้านและเลี้ยงสัตว์เพื่อยังชีพและจำหน่ายเสริมรายได้ รายได้เฉลี่ยของครัวเรือนอยู่ในระดับปานกลาง โดยมีการรวมกลุ่มกันทำกิจกรรมทางเศรษฐกิจ เช่น กลุ่มทอผ้า และกลุ่มเกษตรอินทรีย์ ซึ่งช่วยสร้างรายได้เสริมและเพิ่มความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้แก่ครัวเรือน 2) ด้านสังคม ชุมชนมีความสัมพันธ์ทางสังคมที่แน่นแฟ้น ประชาชนมีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย มีการช่วยเหลือเกื้อกูลกันระหว่างครอบครัวและเพื่อนบ้าน มีผู้นำชุมชนที่เข้มแข็งและการบริหารจัดการส่วนรวมที่เปิดโอกาสให้คนในหมู่บ้านมีส่วนร่วม นอกจากนี้ ยังมีการส่งเสริมบทบาทของกลุ่มต่าง ๆ เช่น ผู้สูงอายุ กลุ่มแม่บ้าน และเยาวชน ผ่านกิจกรรมชุมชนอย่างสม่ำเสมอ 3) ด้านวัฒนธรรมและประเพณี ชาวบ้านยังคงรักษาขนบธรรมเนียมและประเพณีท้องถิ่นไว้อย่างดี โดยเฉพาะการยึดถือ “ฮีตสิบสอง คองสิบสี่” เช่น บุญบั้งไฟ และบุญเข้าพรรษา ซึ่งสะท้อนความเชื่อทางศาสนาและสร้างความสามัคคีในชุมชน นอกจากนี้ การฟ้อนรำ การแต่งกายพื้นเมือง และการจัดกิจกรรมวัดยังเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตที่ช่วยเสริมสร้างอัตลักษณ์ท้องถิ่น 4) ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น ชุมชนมีภูมิปัญญาหลากหลายที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น เช่น การใช้สมุนไพรรักษาโรค และการทำนาแบบดั้งเดิม ภูมิปัญญาเหล่านี้ไม่เพียงแต่เป็นวัฒนธรรมที่ควรอนุรักษ์ แต่ยังเป็นต้นทุนในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน และสามารถต่อยอดไปสู่ผลิตภัณฑ์ชุมชนหรือกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมได้ และ 5) ด้านกายภาพชุมชน ชุมชนตั้งอยู่ในพื้นที่ราบลุ่มสลับเนินเขา มีทรัพยากรธรรมชาติ เช่น ลำห้วย พื้นที่นา และที่ดินทำกิน ระบบสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน เช่น ถนน ไฟฟ้า และน้ำประปา เข้าถึงครอบคลุมเกือบทุกครัวเรือน แม้ยังมีบางจุดที่ต้องปรับปรุง โดยเฉพาะเส้นทางในฤดูฝนและสัญญาณอินเทอร์เน็ต พื้นที่สำคัญ เช่น วัด โรงเรียน และศาลาชุมชน เป็นศูนย์รวมกิจกรรมของหมู่บ้านอย่างต่อเนื่อง