การนําแนวคิดธรรมราชาไปประยุกต์ใช้กับการปกครองบ้านเมือง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดธรรมราชาตามหลักธรรมทาง พระพุทธศาสนา และเพื่อนําแนวคิดธรรมราชาไปประยุกต์ใช้กับการปกครองบ้านเมือง งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเน้นค้นคว้าในคัมภีร์พระไตรปิฎกและการสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการศึกษานํามาวิเคราะห์และเรียบเรียงในเชิงพรรณนา

ผลการวิจัย พบว่าธรรมราชาตามแนวคิดทางพระพุทธศาสนาแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท คือธรรมราชาในทางศาสนาหรือทางธรรม และธรรมราชาในทางโลก ธรรมราชาในทางศาสนา หมายถึงพระพุทธเจ้าเพราะทรงเพียบพร้อมด้วยคุณสมบัติที่ดีงามครบถ้วน ส่วนธรรมราชา ในทางโลก หมายถึงผู้นําหรือผู้ปกครองบ้านเมืองที่ดี มีคุณธรรมประจําใจและนํามาใช้ในการ ปกครอง ในการนําแนวคิดธรรมราชาไปประยุกต์ใช้กับการปกครองบ้านเมือง มี ๖ แนวทางดังนี้ ๑) แนวคิดธรรมราชากับการปกครอง ประกอบด้วยระดับต้นจะต้องคํานึงถึงคุณสมบัติของการ เป็นผู้นําที่ดี ระดับกลาง จะต้องอาศัยธรรมเป็นหลักในการปกครอง ระดับสูง จะต้องสร้าง บุคคลให้มีธรรมราชาในจิตใจเพื่อใช้ในการปกครองทุกระดับ ๒) ภาวะผู้นํากับธรรมราชา ประกอบด้วย มุ่งพัฒนาตนให้เป็นธรรมราชา มุ่งพัฒนาผู้ใต้การปกครองพัฒนาทั้งด้านพฤติกรรม จิตใจตลอดจนถึงสติปัญญา และมุ่งพัฒนาองค์รวมของสังคม ๓)ประสบการณ์ธรรมราชากับ ผู้ปกครอง ประกอบด้วยมุ่งเน้นหลักการทางพระพุทธศาสนา มุ่งเน้นหลักเข้าสู่การปฏิบัติและ มุ่งเน้นกระบวนการทั้งกฎหมายขนบธรรมเนียมประเพณี ๔) ธรรมราชากับคุณสมบัติผู้ปกครอง ประกอบด้วยเป็นแบบอย่างด้านการปฏิบัติตน เงื่อนไขของความเป็นธรรมราชาและแบบอย่างวิธีคิดของบุคคลที่เป็นธรรมราชา ๕) ความเชื่อมั่นในธรรมราชาโดยการสร้างธรรมราชาให้ เกิดขึ้นในจิตใจ เชื่อในความมุ่งหมายของความเป็นธรรมราชาและสามารถนําหลักธรรมราชาไป ปฏิบัติในทุกระดับ และ ๖) แนวทางการเผยแพร่ธรรมราชา ประกอบด้วยการสร้างองค์ความรู้ การนําไปใช้และการสร้างความตระหนักรู้ร่วมกัน