กระบวนการเสริมสร้างจิตสาธารณะของวัดและชุมชนในพื้นที่สาธารณะอําเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของวัดและชุมชนในพื้นที่สาธารณะอําเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์ เพื่อศึกษาปัญหาและอุปสรรคในกระบวนการเสริมสร้างจิตสาธารณะของวัดและชุมชนในพื้นที่สาธารณะอําเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์ และเพื่อศึกษากระบวนการเสริมสร้างจิตสาธารณะของวัดและชุมชนในพื้นที่สาธารณะอําเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) คือ การวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) กลุ่มตัวอย่าง 395 รูป/คน และการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) การสัมภาษณ์เชิงลึกและสนทนากลุ่มย่อย กลุ่มตัวอย่าง จํานวน 26 รูป/คน

ผลการวิจัยพบว่า

1) การมีส่วนร่วมของวัดและชุมชนในพื้นที่สาธารณะอําเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า อยู่ในระดับปานกลางทุกด้านตามลําดับเรียงจากมากไปหาน้อย ด้านการมีส่วนร่วม ด้านสมานัตตตา ด้านอัตถจริยา ด้านปิยวาจา และด้านทาน โดยความสัมพันธ์ของวัดและชุมชนในทางบวกที่มีทิศทางเดียวกัน

2) ปัญหาและอุปสรรค ในกระบวนการเสริมสร้างจิตสาธารณะของวัดและชุมชนในพื้นที่สาธารณะอําเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์ พบว่า บริบททางสังคมและวิถีชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไปของประชาชนมีผลต่อจิตสํานึกในการมีส่วนร่วมในกิจกรรมจิตสาธารณะและการเปลี่ยนแปลงทางสังคมจากสังคมชนบทไปเป็นสังคมเมืองทําให้เกิดการแข่งขันกันมากขึ้น แนวทางการพัฒนา คือ ควรจัดกิจกรรมพัฒนาความรู้ด้านจิตสาธารณะ โดยนําหลักธรรมสังคหวัตถุ 4 มาประยุกต์ใช้ในกิจกรรมจิตสาธารณะ

3) กระบวนการเสริมสร้างจิตสาธารณะของวัดและชุมชนในพื้นที่สาธารณะอําเภอตรอน จังหวัดอุตรดิตถ์ พบว่า 1) ด้านการมีส่วนร่วม มีการต่อยอดจากการกิจกรรมชุมชนสืบสานขนบธรรมเนียมประเพณีทางพระพุทธศาสนา และการจัดกิจกรรมสร้างสรรค์เพื่อการพัฒนาสังคม 2) ด้านทาน มีการให้ บริจาคเงินและสิ่งของ 3) ด้านปิยวาจา เน้นการปลูกฝังศีลธรรมจริยธรรมที่พัฒนาด้านการพูด เพื่อให้ทุกคนสามารถใช้สติในการควบคุมพฤติกรรมทางลบ 4) ด้านอัตถจริยา มีกิจกรรมบําเพ็ญประโยชน์ที่มีเป้าหมายเพื่อฟื้นฟูความสัมพันธ์ของวัดและชุมชน และ 5) ด้านสมานัตตตา มีการประพฤติและปฏิบัติด้านจิตสาธารณะอย่างสม่ำเสมอ