การจัดการความรู้ศิลปวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ระดับชุมชนตามศาสตร์พระราชา จังหวัดแพร่

บทคัดย่อ

การวิจัย เรื่อง การจัดการความรู้ศิลปวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ระดับชุมชนตามศาสตร์พระราชา จังหวัดแพร่ ในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการจัดการความรู้ และถ่ายทอดองค์ความรู้ศิลปวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ระดับชุมชนตามศาสตร์พระราชาจังหวัดแพร่ การวิจัยนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) พื้นที่ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ พื้นที่ในเขตบ้านเหมืองหม้อ ตำบลเหมืองหม้อ จังหวัดแพร่ โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ รวมทั้งหมด 47 คน เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ และแบบสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เนื้อหา (content analysis)

ผลการวิจัยพบว่า ขั้นตอนของกระบวนการจัดการความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านหัตถกรรมเครื่องจักสานมีทั้งหมด 5 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การกำหนดความรู้ 2) การสร้างและแสวงหา 3) การจัดเก็บความรู้ 4) การแบ่งปันความรู้ 5) การใช้ประโยชน์ โดยการน้อมนำศาสตร์พระราชามาปฏิบัติ ซึ่งแต่ละขั้นตอนต้องอาศัยกิจกรรมทางสังคมหลากหลายรูปแบบ ได้แก่ กระบวนการมีส่วนร่วม กระบวนการกลุ่ม เป็นต้น เป็นการสืบทอด การสานต่อ ถือเป็นองค์ความรู้ที่สะท้อนให้เห็นถึงอัตลักษณ์ของชุมชนที่ควบคู่มาพร้อมกับอาชีพเกษตรกรรม นอกจากนี้ ยังเป็นการสร้างรายได้ให้กับชุมชนเพื่อให้เกิดการพึ่งพาตนเอง รวมถึงการนำเอาทักษะด้านหัตถกรรมการจักสานไม้ไผ่ไปถ่ายทอดสู่ชุมชนอื่นอีกด้วย กระบวนการด้านการถ่ายทอดความรู้สร้างสรรค์หัตถกรรมเครื่องจักสานไม้ไผ่ บ้านเหมืองหม้อ พบว่า กระบวนการด้านการออกแบบผลิตภัณฑ์ ในอดีตเป็นการออกแบบเพื่อใช้งานเป็นสำคัญ ผลิตภัณฑ์ได้รับการพัฒนาเพื่อตอบโจทย์ความต้องการของลูกค้า กระบวนการด้านการสร้างเครือข่าย พบว่ามีการทำงานร่วมกันเป็นหมู่คณะเชื่อมโยงกับกลุ่มคน และหลายหน่วยงานเพื่อให้สามารถสร้างผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ มีเครือข่ายตั้งแต่กระบวนการสรรหาวัตถุดิบ กระบวนการผลิต กระบวนการจัดจำหน่าย รวมถึงเครือข่ายช่องทางการจัดจำหน่าย