จากศีลสู่บทลงโทษ : การวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบ “ศีล 5” กับฐานความผิดในกฎหมายอาญา และแนวทางการป้องกันอาชญากรรมด้วยหลักพุทธธรรม

บทคัดย่อ

          การวิเคราะห์เชิงปรัชญาเปรียบเทียบนี้ มุ่งเน้นระหว่าง ศีล 5 ซึ่งเป็นหลักจริยธรรมเชิงป้องกันในพระพุทธศาสนากับฐานความผิด และปรัชญาการลงโทษในประมวลกฎหมายอาญาไทย เพื่อนำเสนอแนวทางการบูรณาการเพื่อการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม ผลการวิเคราะห์พบว่า ศีล 5 ทำหน้าที่ควบคุม เจตนา ภายในและ ความประมาท (ปมาทะ) อันเป็นรากเหง้าของการกระทำผิด ซึ่งเป็นมิติที่กฎหมายอาญา ซึ่งเน้นการควบคุม พฤติกรรมภายนอก มิได้ครอบคลุมอย่างสมบูรณ์ การวิเคราะห์แสดงความสัมพันธ์โดยตรงของศีลทุกข้อกับความผิดทางอาญาที่สำคัญ บทความเสนอข้อเสนอแนะว่า ระบบยุติธรรมทางอาญาควรนำหลักพุทธธรรม โดยเฉพาะแนวคิดกรรมและสติ มาประยุกต์ใช้เพื่อเสริมสร้าง ความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ (Restorative Justice) โดยเน้นการสร้าง ความสำนึกผิด และการฟื้นฟูจิตใจ ของผู้กระทำผิด เพื่อให้การลงโทษมิใช่เพียงการแก้แค้น แต่เป็นการป้องกันอาชญากรรมอย่างยั่งยืนจากรากฐานทางจิตใจ