คลองสิบสี่ในวัฒนธรรมอีสาน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคลองสิบสี่ในวัฒนธรรมอีสาน ข้อค้นพบจากการศึกษาในครั้งนี้พบว่า ประเพณีของชาวไทยในภาคอีสาน คือ สิ่งที่สังคมยึดถือปฏิบัติสืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษ ซึ่งสะท้อนคุณค่า ความดี ความเชื่อและวิถีชีวิตของคนอีสานในอดีต โดยยึดหลักฮีต 12 คลอง 14 คือ ประเพณีของชาวอีสานที่ปฏิบัติสืบทอดกันมาอย่างยาวนาน โดยฮีตสิบสอง หมายถึง จารีตประเพณีหรือการทำบุญประจำ 12 เดือนของชาวไทยในภาคอีสาน ส่วนคลองสิบสี่ คือ ธรรมเนียมประเพณีหรือข้อวัตรแนวทางปฏิบัติ 14 ข้อของชาวไทยในภาคอีสาน สำหรับบุคคลในสถานะต่าง ๆ ทั้งพระมหากษัตริย์ ข้าราชการและประชาชน ซึ่งคลองสิบสี่เป็นกฎหมายจารีตและเครื่องมือควบคุมสังคม กำหนดบทบาทหน้าที่ของคนในสังคม สร้างความสามัคคีและเป็นปึกแผ่น สืบทอดวัฒนธรรมและเอกลักษณ์ของท้องถิ่นและที่สำคัญเป็นการ ปลูกฝังคุณธรรมและจริยธรรม เป็นเสาหลักสำคัญที่ค้ำจุนสังคมอีสานในอดีต และยังคงเป็นแนวทางในปัจจุบันที่มีคุณค่าในการนำมาปรับใช้ในชีวิตประจำวันของชาวอีสานเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข มีคุณค่าและยั่งยืนต่อไป องค์ความรู้ใหม่ คือ ประเพณีชาวไทยอีสานและลาวมีความคล้ายคลึงกัน มีความสำคัญในฐานะที่เป็นรากฐานของภูมิปัญญาท้องถิ่น ความเชื่อ และวิถีชีวิตที่สำคัญในอดีต