การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยใช้กระบวนการ PLC ของครูโรงเรียนบ้านดง จังหวัดเชียงใหม่

สยาม ยอดใจ

ผู้แต่ง

สยาม ยอดใจ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

การบริหารจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning), ชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC), การพัฒนารูปแบบ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและวิเคราะห์สภาพการบริหารจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ของครูโรงเรียนบ้านดง จังหวัดเชียงใหม่ 2) พัฒนารูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (Professional Learning Community: PLC) 3) ทดลองใช้รูปแบบ และ 4) ประเมินผลการใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้น การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) โดยใช้กระบวนการศึกษาสภาพปัญหา การออกแบบและพัฒนารูปแบบ การนำรูปแบบไปทดลองใช้ และการประเมินผล กลุ่มผู้ให้ข้อมูล ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน จำนวน 10 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบ แบบประเมินความคิดเห็น และแบบประเมินความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร่วมกับการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า สภาพการบริหารจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูยังมีข้อจำกัดในด้านความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก การใช้สื่อและเทคโนโลยีการศึกษา รวมถึงการวัดและประเมินผลที่สอดคล้องกับทักษะในศตวรรษที่ 21 รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเป็นรูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่บูรณาการกระบวนการ PLC กับการบริหารคุณภาพตามวงจร PDCA โดยมีโครงสร้างการดำเนินงาน 4 ขั้นตอน ได้แก่ การวางแผน (Plan) การปฏิบัติ (Do) การสังเกต (Check) และการสะท้อนผลเพื่อพัฒนา (Act) ผลการทดลองใช้รูปแบบพบว่า ครูมีพัฒนาการด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุกอยู่ในระดับดี สามารถออกแบบกิจกรรมที่ส่งเสริมการคิดวิเคราะห์ การทำงานร่วมกัน และการเรียนรู้เชิงปฏิบัติได้ดีขึ้น อีกทั้งสามารถนำรูปแบบไปปรับใช้ในบริบทการสอนได้อย่างเหมาะสม ผลการประเมินความคิดเห็นและความพึงพอใจของครูต่อรูปแบบอยู่ในระดับมาก

สรุปได้ว่า รูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้กระบวนการ PLC ที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสม สามารถใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาสมรรถนะของครู และยกระดับคุณภาพการจัดการเรียนรู้ของสถานศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กรแก้ว จันทภาษา. (2560). การสนทนากลุ่ม. กรุงเทพฯ: [ไม่ปรากฏสำนักพิมพ์].

จุฬาลักษณ์ รัตนวราภรณ์. (2562). ผลของการจัดการเรียนรู้เชิงรุกต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนระดับประถมศึกษา. วารสารครุศาสตร์, 47(1), 112–126.

ทิศนา แขมมณี. (2550). ศาสตร์การสอนองค์ความรู้เพื่อจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ด่านสุทธาการพิมพ์.

ธนพล อินทร์แสง. (2563). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการเรียนรู้โดยใช้วงจร PDCA และ PLC ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ประเวศ เวชชะ. (2561). การบริหารหลักสูตรการสอนการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ (พิมพ์ครั้งที่ 4).เชียงราย: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย.

ปรีชา นิลแสง. (2562). รูปแบบการบริหารจัดการ PLC เพื่อพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน. ดุษฎีนิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ปรียานุช วงศ์คำจันทร์. (2564). การพัฒนาโมเดลการพัฒนาครูโดยใช้ PLC เพื่อยกระดับการจัดการเรียนรู้เชิงรุก. ดุษฎีนิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร.

วรางคณา ทองอินทร์ และคณะ. (2561). การพัฒนาครูโดยใช้ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพในสถานศึกษาไทย. วารสารศึกษาศาสตร์, 41(2), 85–98.

ศรีคำ สุภาวดี. (2561). การพัฒนารูปแบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ของครูระดับประถมศึกษา. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ศิริพร จันทร์แก้ว. (2561). การบริหารสถานศึกษาโดยใช้วงจรคุณภาพ PDCA. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สร ปิ่นอกัษรสกุล. (2551). การสนทนากลุ่ม. สืบค้นเมื่อ 10 พฤษภาคม 2568, จาก http://www.tpa.or.th/writer

สำนักงานศึกษาธิการภาค 3. (2563). รายงานการวิจัยเรื่องสภาพและปัญหาการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในพื้นที่รับผิดชอบสำนักงานศึกษาธิการภาค 3 (เอกสารหมายเลข 19/2563). ราชบุรี: สำนักงานศึกษาธิการภาค 3.

กมลชนก วัฒนกุล. (2564). รูปแบบการพัฒนาครูเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกโดยใช้ PLC. ดุษฎีนิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยนเรศวร.

โรงเรียนบ้านดง. (2567). รายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (SAR) ปีการศึกษา 2567.

Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). Active learning: Creating excitement in the classroom (ASHE-ERIC Higher Education Report No. 1). Washington, DC: The George Washington University.

DuFour, R., & Eaker, R.(1998). Professional learning communities at work: Best practices for enhancing student achievement.Bloomington,IN:SolutionTree Press.

Hord, S.M. (1997). Professional Learning communities: Communities of inquiry and improvement. Austin: Southwest Educational Development Laboratory.