การสร้างมโนสำนึกผ่านเวทีสนทนาถอดบทเรียน : สภาพ กินหรู-อยู่แพง-ขี้เกียจ-หนี้เยอะ-โรคมาก ผลจากการพัฒนาที่ไม่สมดุลในสังคมไทย จังหวัดลำพูน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพสภาพ กินหรู-อยู่แพง-ขี้เกียจ-หนี้เยอะ-โรคมาก และ 2) ส่งเสริมการสร้างมโนสำนึก ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณ การวิจัยเชิงคุณภาพ และการวิจัยเชิงปฏิบัติการ เก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง 375 คน สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูล 16 รูป/คน และส่งเสริมการสร้างมโนสำนึก 57 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และแบบประเมินความพึงพอใจ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การแจกแจงความถี่และค่าร้อยละ

ผลการวิจัยพบว่า

1. กลุ่มตัวอย่างยังคงมีรูปแบบการดำเนินชีวิตที่สอดคล้องกับหลักความพอเพียง มีความเรียบง่าย บริโภคอาหารพื้นบ้านและประกอบอาหารรับประทานเองเป็นหลัก มีภาระหนี้สินอยู่ในระดับไม่สูง และส่วนใหญ่เป็นหนี้เพื่อการดำรงชีพ อย่างไรก็ตาม พบว่าในกลุ่มวัยทำงานและเยาวชนเริ่มได้รับอิทธิพลจากค่านิยมบริโภคนิยมมากขึ้น
2. การส่งเสริมการสร้างมโนสำนึกมีการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมอย่างเป็นระบบ โดยใช้หลักโภชเนมัตตัญญุตาเพื่อปรับพฤติกรรมการบริโภคอาหาร หลักมัชฌิมาปฏิปทาเพื่อสร้างความพอดีในการบริโภคและการดำรงชีวิต หลักฆราวาสธรรมเพื่อเสริมสร้างความรับผิดชอบต่อตนเอง ครอบครัว และสังคม หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อการจัดการหนี้สินอย่างมีเหตุผล และใช้ภาวนา 4 เพื่อดูแลสุขภาพกายและจิตใจ ส่งผลให้ผู้เข้าร่วมมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น การนำหลักอริยสัจ 4 มาใช้ในการสร้างมโนสำนึก ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงพฤติกรรมที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน ผลการวิจัยนี้ ได้ค้นพบองค์ความรู้ใหม่ คือ RIMPING BALANCE Model (RBM) หรือ โมเดลการดำเนินชีวิตอย่างสมดุลบนฐานพุทธธรรม