บูรณาการหลักพุทธจริยศาสตร์และภูมิปัญญาไทยเพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่
คำสำคัญ:
พุทธจริยศาสตร์, ภูมิปัญญาไทย, การส่งเสริมสุขภาพ, คุณภาพชีวิต, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหลักพุทธจริยศาสตร์และภูมิปัญญาไทย 2) วิเคราะห์บริบทการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โรงเรียนผู้สูงอายุตำบลแม่สา 3) นำเสนอแนวทางบูรณาการหลักพุทธจริยศาสตร์และภูมิปัญญาไทย เพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เครื่องมือการวิจัยได้แก่แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่นักเรียนโรงเรียนผู้สูงอายุตำบลแม่สา จำนวน 60 คน
ผลการวิจัยพบว่า
- หลักพุทธจริยศาสตร์ที่นำมาบูรณาการเพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุนั้น ประกอบด้วย อริยสัจ 4 พรหมวิหาร 4 ไตรลักษณ์ สังคหวัตถุ 4 ในด้านภูมิปัญญาไทย การบำรุงร่างกายผ่านการบริโภคอาหาร การบริหารร่างกายด้วยผ้าขาวม้า ด้วยการฟ้อนเล็บล้านนาและการบำบัดด้วยวิธีธรรมชาติ
- บริบทการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โรงเรียนผู้สูงอายุตำบลแม่สา ประกอบไปด้วย 6 ด้าน ได้แก่ 1) การส่งเสริมสุขภาพทางด้านร่างกาย 2) การส่งเสริมความเข้มแข็งทางด้านจิตใจ 3) การส่งเสริมกิจกรรมทางสังคม 4) การจัดการสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสม 5) การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักพุทธจริยศาสตร์สำหรับผู้สูงอายุ และ 6) ด้านส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตโดยการนำภูมิปัญญาไทยเข้ามามีส่วนร่วม
- แนวทางการบูรณาการหลักพุทธจริยศาสตร์และภูมิปัญญาไทย พบข้อเสนอ 2 แนวทางได้แก่ 1) การบูรณาการหลักพุทธจริยศาสตร์ 2) การบูรณาการภูมิปัญญาไทย โดยใช้คู่มือการถ่ายทอดความรู้และวิธีปฏิบัติการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ในครั้งนี้ผ่านกิจการบำรุงด้วยบริโภค การบริหารร่างกายและการบำบัดด้วยวิธีธรรมชาติ เพื่อส่งเสริมสุขภาพคุณภาพชีวิต 6 ด้านดังกล่าวแล้วซึ่งผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ประเมินผลกิจกรรมทุกระดับเป็นที่น่าพอใจและนำไปปฏิบัติได้จริง
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการสนับสนุนและประสานงานโครงการสุขภาพดีวิถีพุทธ. (2554). คู่มือการใช้นาฬิกาชีวิตวิถีพุทธ เพื่อสร้างสุขภาพและคุณภาพชีวิต. โครงการสุขภาพดีวิถีพุทธ.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตโต). (2550). ธรรมนูญชีวิต (พิมพ์ครั้งที่ 4). โรงพิมพ์สานักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
พระพรหมคุณาภรณ์. (2555). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระสุนทร ธมฺมวโร (บุญคง). (2561). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในชุมชนวัดหนองสนม จังหวัดระยอง การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในชุมชนวัดหนองสนมจังหวัดระยอง [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ราชบัณทิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 (พิมพ์ครั้งที่ 2). ราชบัณทิตยสถาน.
ศูนย์ราชการจังหวัดเชียงใหม่. (2567). ผู้สูงอายุจากการทะเบียน. สืบค้น 10 พฤศจิกายน 2568, จาก https://chiangmai.gdcatalog.go.th/dataset/elder_2567_01
สินศักดิ์ชนม์ อุ่นพรมมี. (2556). พัฒนาการสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาพ. ธนาเพรส.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารล้านนาวิจัยปริทรรศน์

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.