บูรณาการหลักพุทธจริยศาสตร์และภูมิปัญญาไทยเพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่

ผู้แต่ง

  • ศรีจันทร์ ฟูใจ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่
  • พิสิฏฐ์ โคตรสุโพธิ์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่
  • แวว วิจิตร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี เชียงใหม่

คำสำคัญ:

พุทธจริยศาสตร์, ภูมิปัญญาไทย, การส่งเสริมสุขภาพ, คุณภาพชีวิต, ผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหลักพุทธจริยศาสตร์และภูมิปัญญาไทย 2) วิเคราะห์บริบทการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โรงเรียนผู้สูงอายุตำบลแม่สา 3) นำเสนอแนวทางบูรณาการหลักพุทธจริยศาสตร์และภูมิปัญญาไทย เพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เครื่องมือการวิจัยได้แก่แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่นักเรียนโรงเรียนผู้สูงอายุตำบลแม่สา จำนวน 60 คน

ผลการวิจัยพบว่า

  1. หลักพุทธจริยศาสตร์ที่นำมาบูรณาการเพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุนั้น ประกอบด้วย อริยสัจ 4 พรหมวิหาร 4 ไตรลักษณ์ สังคหวัตถุ 4 ในด้านภูมิปัญญาไทย การบำรุงร่างกายผ่านการบริโภคอาหาร การบริหารร่างกายด้วยผ้าขาวม้า ด้วยการฟ้อนเล็บล้านนาและการบำบัดด้วยวิธีธรรมชาติ
  2. บริบทการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โรงเรียนผู้สูงอายุตำบลแม่สา ประกอบไปด้วย 6 ด้าน ได้แก่ 1) การส่งเสริมสุขภาพทางด้านร่างกาย 2) การส่งเสริมความเข้มแข็งทางด้านจิตใจ 3) การส่งเสริมกิจกรรมทางสังคม 4) การจัดการสิ่งแวดล้อมให้เหมาะสม 5) การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักพุทธจริยศาสตร์สำหรับผู้สูงอายุ และ 6) ด้านส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตโดยการนำภูมิปัญญาไทยเข้ามามีส่วนร่วม
  3. แนวทางการบูรณาการหลักพุทธจริยศาสตร์และภูมิปัญญาไทย พบข้อเสนอ 2 แนวทางได้แก่ 1) การบูรณาการหลักพุทธจริยศาสตร์ 2) การบูรณาการภูมิปัญญาไทย โดยใช้คู่มือการถ่ายทอดความรู้และวิธีปฏิบัติการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ ในครั้งนี้ผ่านกิจการบำรุงด้วยบริโภค การบริหารร่างกายและการบำบัดด้วยวิธีธรรมชาติ เพื่อส่งเสริมสุขภาพคุณภาพชีวิต 6 ด้านดังกล่าวแล้วซึ่งผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ประเมินผลกิจกรรมทุกระดับเป็นที่น่าพอใจและนำไปปฏิบัติได้จริง

เอกสารอ้างอิง

คณะกรรมการสนับสนุนและประสานงานโครงการสุขภาพดีวิถีพุทธ. (2554). คู่มือการใช้นาฬิกาชีวิตวิถีพุทธ เพื่อสร้างสุขภาพและคุณภาพชีวิต. โครงการสุขภาพดีวิถีพุทธ.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตโต). (2550). ธรรมนูญชีวิต (พิมพ์ครั้งที่ 4). โรงพิมพ์สานักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.

พระพรหมคุณาภรณ์. (2555). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระสุนทร ธมฺมวโร (บุญคง). (2561). การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในชุมชนวัดหนองสนม จังหวัดระยอง การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 ในชุมชนวัดหนองสนมจังหวัดระยอง [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ราชบัณทิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 (พิมพ์ครั้งที่ 2). ราชบัณทิตยสถาน.

ศูนย์ราชการจังหวัดเชียงใหม่. (2567). ผู้สูงอายุจากการทะเบียน. สืบค้น 10 พฤศจิกายน 2568, จาก https://chiangmai.gdcatalog.go.th/dataset/elder_2567_01

สินศักดิ์ชนม์ อุ่นพรมมี. (2556). พัฒนาการสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาพ. ธนาเพรส.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-29

รูปแบบการอ้างอิง

ฟูใจ ศ., โคตรสุโพธิ์ พ., & วิจิตร แ. (2026). บูรณาการหลักพุทธจริยศาสตร์และภูมิปัญญาไทยเพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่. วารสารล้านนาวิจัยปริทรรศน์, 7(1). สืบค้น จาก https://so13.tci-thaijo.org/index.php/JOLRR/article/view/3150

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย