สมรรถนะของนิสิตฝึกวิชาชีพสาขาวิชาการท่องเที่ยว ในมุมมองของพี่เลี้ยงในสถานประกอบการ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินสมรรถนะของนิสิตฝึกประสบการณ์วิชาชีพจากมุมมองของผู้ประกอบการในฐานะผู้ใช้บัณฑิต 2) วิเคราะห์จุดแข็งและสมรรถนะที่ควรได้รับการพัฒนาให้สอดคล้องกับความคาดหวังของสถานประกอบการ และ 3) นำเสนอแนวทางการพัฒนาสมรรถนะวิชาชีพของนิสิตให้สอดคล้องกับความต้องการของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและบริการ การวิจัยดำเนินการกับกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ พี่เลี้ยงในสถานประกอบการ จำนวน 68 คน และอาจารย์นิเทศการฝึกวิชาชีพ จำนวน 10 คน รวมทั้งสิ้น 78 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบประเมินสมรรถนะนิสิต การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ก่อนสังเคราะห์ผลการวิจัยทั้งสองส่วนร่วมกัน (Data Integration) ผลการวิจัยพบว่า พี่เลี้ยงในสถานประกอบการประเมินสมรรถนะของนิสิตโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (  = 4.38) โดยสมรรถนะด้านคุณธรรมและจริยธรรมมีคะแนนเฉลี่ยสูงสุด ขณะที่สมรรถนะด้านการคิดวิเคราะห์และการแก้ไขปัญหามีคะแนนเฉลี่ยต่ำที่สุด (  = 4.04) การบูรณาการผลการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพนำไปสู่การสังเคราะห์กรอบสมรรถนะ 3R Competency Model ซึ่งประกอบด้วย 1) ความรับผิดชอบและความเป็นมืออาชีพ (Responsibility) 2) ความพร้อมสู่การปฏิบัติงานจริง (Ready-to-work) และ 3) ศักยภาพด้านการสื่อสาร การสร้างความสัมพันธ์ และการเติบโตในวิชาชีพ (Reach) ผลการสังเคราะห์สะท้อนว่านิสิตมีจุดเด่นด้านความรับผิดชอบ ความมีวินัย ความสามารถในการปรับตัว และการทำงานร่วมกับผู้อื่น ขณะที่สถานประกอบการยังคาดหวังการพัฒนาสมรรถนะด้านการใช้ภาษาอังกฤษ การคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจเชิงวิชาชีพ และการประยุกต์ใช้ความรู้ในการปฏิบัติงานจริง จากข้อค้นพบดังกล่าว ผู้วิจัยจึงเสนอ
3Co Model ในฐานะแนวทางเชิงกลยุทธ์สำหรับการพัฒนาสมรรถนะนิสิต ประกอบด้วย 1) การร่วมออกแบบหลักสูตร (Co-Design) 2) การร่วมพัฒนา (Co-Develop) และ 3) การร่วมประเมินผล
(Co-Evaluate) เพื่อส่งเสริมความร่วมมือระหว่างสถาบันอุดมศึกษาและภาคอุตสาหกรรมในการพัฒนาหลักสูตร กระบวนการจัดการเรียนรู้ และการประเมินผลให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพบัณฑิตและการพัฒนากำลังคนด้านการท่องเที่ยวและบริการอย่างยั่งยืน