การพัฒนาแผนกลยุทธ์ด้านการจัดการทรัพยากรน้ำลุ่มน้ำแม่กลองจากภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมในพื้นที่จังหวัดราชบุรี สู่การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุล และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในจังหวัดราชบุรี 2) วิเคราะห์ปัจจัยภายในและภายนอกที่มีผลต่อการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านการจัดการทรัพยากรน้ำภาคเกษตรและอุตสาหกรรมในจังหวัดราชบุรี และ 3) พัฒนาและรองรับกลยุทธ์การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่สมดุล และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสนทนากลุ่มจากตัวแทนหน่วยงานภาครัฐ จำนวน 10 คน ตัวแทนส่วนงานราชการ จำนวน 6 คน ตัวแทนคณะกรรมการลุ่มน้ำแม่กลองและผู้มีส่วนได้เสียที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ จำนวน 5 คน รวมทั้งสิ้น จำนวน 21 คน โดยทำการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณา ผลการศึกษา พบว่า
1) บริบทการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในจังหวัดราชบุรี ได้เปลี่ยนแปลงไปสภาพเศรษฐกิจ สังคม ส่งผลให้การบริโภคเปลี่ยนแปลงจากรูปแบบการผลิตเพื่อยังชีพเป็นการผลิตเพื่อจำหน่ายมากขึ้น
2) ปัจจัยภายในและภายนอกที่มีผลต่อการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านการจัดการทรัพยากรน้ำภาคเกษตรและอุตสาหกรรมในจังหวัดราชบุรี พบว่า ปัจจัยภายในที่ส่งผล คือ กลไกการมีส่วนร่วม ความเข้มแข็งของกลุ่มผู้ใช้น้ำและหน่วยงานราชการในพื้นที่ และปัจจัยภายนอก คือ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กฎหมาย และนโยบายภาครัฐ
3) พัฒนาและรองรับกลยุทธ์การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่สมดุล และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน โดยใช้กลยุทธ์ 5 กลยุทธ์ “WEEGCE MODEL” ได้แก่ 1) การเพิ่มความมั่นคงของทรัพยากรน้ำภาคการผลิต (WATER SECURITY) 2) การเพิ่มความมั่นคงทางด้านระบบนิเวศ (ECOSYTEM SECURITY) 3) เสริมสร้างความมั่นคงทางด้านพลังงานเพื่อการพึ่งตนเอง (ENERGY SECURITY) 4) พัฒนานิเวศน์เมืองที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (GREEN CITY) และ 5) ส่งเสริมการผลิตสินค้าโดยใช้หลักการเศรษฐกิจหมุนเวียน (CIRCULAR ECONOMY)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
กิ่งคำ มณีวงศ์. (2553). การวิเคราะห์นโยบายและกฎหมายในการจัดการทรัพยากรน้ำของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (ปริญญานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร : มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
กลุ่มงานบริหารยุทธศาสตร์กลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนล่าง 1 (ศูนย์ปฏิบัติการราชบุรี). (2563). แผนพัฒนากลุ่มจังหวัดภาคกลางตอนล่าง 1 พ.ศ. 2562-2565 (ฉบับทบทวนปี 2563). ราชบุรี : ศาลากลางจังหวัดราชบุรี.
กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัดราชบุรี. (2563). แผนพัฒนาจังหวัดราชบุรี พ.ศ.2561-2565 (ฉบับทบทวน พ.ศ. 2563). ราชบุรี : ศาลากลางจังหวัดราชบุรี.
เกษม จันทร์แก้ว. (2551). หลักการจัดการลุ่มน้ำ=Principle of Watershed Management. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
คณะกรรมการกำหนดนโยบายและการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ. (2558). แผนยุทธศาสตร์การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เล่มหลัก. กรุงเทพมหานคร: กรมทรัพยากรน้ำ.
จุมพล พลูภัทรชีวิน. (2548). ปฏิบัติการวิจัยอนาคตด้วย EDFR. วารสารบริหารการศึกษามหาวิทยาลัย ขอนแก่น 1, (2), 19-31.
ชลธร ทิพย์สุวรรณ. (2557). การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำแบบบูรณาการลุ่มน้ำสาขาแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). เชียงใหม่ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
ชาย โพธิสิตา. (2562). ศาสตร์และศิลป์การวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์อมรินทร์ พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน).
ชิษนุวัฒน์ มณศรีขำ และคณะ. (2558). การวางแผนจัดการแบบมีส่วนร่วมเพื่อความมั่นคงด้านน้ำของระบบนิเวศสามน้ำจังหวัดสมุทรสงคราม. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
ดวงนภา วานิชสรรพ์. (2551). การศึกษาผลกระทบของน้ำทิ้งจากฟาร์มเลี้ยงสุกรในเขตจังหวัดราชบุรี ที่มีต่อคุณภาพน้ำและการบริหารจัดการน้ำ ในเขตฝั่งตะวันตกของแม่น้ำแม่กลอง (วิทยานิพนธ์วิศวกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต) นครปฐม : มหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์.
พิเชษฐ์ วงศ์เกียรติ์ขจร. (2559). แนวทางเพื่อการเรียนรู้การวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์ปัญญาชน.
เพ็ญนภา พีรวงศ์สกุล. (2560). การบริหารระบบอ่างเก็บน้ำภายใต้เงื่อนไขการพัฒนาระบบเศรษฐกิจในลุ่มน้ำแม่กลอง (วิทยานิพนธ์วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน). (2555). การดำเนินการด้านการรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูลโครงการพัฒนาคลังข้อมูล 25 ลุ่มน้ำ และแบบจำลองน้ำท่วมน้ำแล้ง ลุ่มน้ำแม่กลอง. กรุงเทพมหานคร: บริษัท แอสดีคอน คอร์ปอเรชั่น จำกัด.
สุจริต คูณธนกุลวงศ์ และคณะ. (2557). โครงการ “ศูนย์วิจัยระบบการวางแผนจัดการทรัพยากรน้ำ เพื่อความมั่นคงระดับจังหวัด ระยะที่ 3” กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
สุภาวรรณ วงค์คำจันทร์และบุญแสน เตียวนุกูลธรรม. (2559) การใช้ประโยชน์ อนุรักษ์ และฟื้นฟู ทรัพยากรน้ำอย่างมีสมดุล. วารสารวิจัยราชภัฏพระนคร สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ปีที่ 11 ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม-ธันวาคม 2559), 108 - 124.
สุภางค์ จันทวานิช. (2559). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 23. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ. (2554). จอมปราชญ์แห่งการพัฒนา น้ำเพื่อชีวิต. กรุงเทพมหานคร : บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พลับบลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน).
Andre L Delbecq, Andrew H. Van de Ven and David Gustafson, (1975). Group Techniques for Program Planning; a guide to nominal group and Delphi processes. Scott Foresman: Glenview IL.
