การฟื้นฟูทรัพยากรชุมชนเพื่อความมั่นคงทางด้านอาหารชุมชนท่าแฉลบ ตําบลบางกะจะ อําเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องการฟื้นฟูทรัพยากรชุมชนเพื่อความมั่นคงทางด้านอาหารชุมชนท่าแฉลบ ตําบลบางกะจะ อําเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี มีวัตถุประสงค์ คือ เพื่อศึกษาถึงการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมป่าชายเลนเขตพื้นที่ชุมชนท่าแฉลบ และวิธีการร่วมกิจกรรมของชาวบ้านในชุมชนกับองค์กรเครือข่ายทุกภาคส่วนเพื่อการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมป่าชายเลนทางทะเลเพื่อความมั่นคงทางด้านอาหาร โดยได้ทําการประยุกต์ตัวแบบ CIPP และ RBM มาใช้ในการสร้างกรอบแนวคิดที่ใช้ในการศึกษา ประชากร คือ ชาวบ้านในชุมชนท่าแฉลบในพื้นที่หมู่ที่ ๙ และหมู่ที่ ๑๐ ตําบลบางกะจะ อําเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี จากผู้ที่เกี่ยวข้องที่มีส่วนร่วมกับโครงการฯ ได้แก่ กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นํากลุ่ม/ชมรมต่าง ๆ และเจ้าหน้าที่โครงการฯ จํานวน ๑๓๗ ครัวเรือน โดยใช้สถิติในการวิเคราะห์ ประกอบด้วย ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์แบบเชิงลึก (Depth interview) และการสนทนากลุ่มย่อย (Focus Group Interview) ด้วยวิธีการถ่ายทอดจากประสบการณ์ตรงและจากการปฏิบัติหน้าที่ที่ได้รับผิดชอบ จากผู้ให้ข้อมูลสําคัญ ได้แก่ กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นํากลุ่ม/ชมรมต่าง ๆ และเจ้าหน้าที่โครงการฯ ผู้ให้ข้อมูลสําคัญทั้งสิ้นจํานวน ๒๐ คน โดยใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (content analysis)

ผลการศึกษา พบว่า การมีส่วนร่วมของประชาชนในชุมชนท่าแฉลบหมู่ที่ ๙ และหมู่ที่ ๑๐ ในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนโดยรวมอยู่ในระดับน้อย ผลจากการดําเนินโครงการฟื้นฟูทรัพยากรชุมชนเพื่อความมั่นคงทางด้านอาหารชุมชนท่าแฉลบ ที่ดําเนินโครงการมาแล้ว ๒ ปี ชาวบ้านในชุมชนได้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น โดยต้นไม้ที่ปลูกไว้ในป่าชายเลนมีมากเพิ่มขึ้นและเริ่มยืนต้นได้มากขึ้น มีความหลากหลายของพันธุ์ไม้ในป่าชายเลนเพิ่มขึ้นและเริ่มมีสัตว์น้ํามาอาศัยในบ้านปูบ้านปลามากขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเจน จากผลการดําเนินโครงการฟื้นฟูทรัพยากรชุมชนเพื่อความมั่นคงทางด้านอาหารชุมชนท่าแฉลบ นําโดยผู้ใหญ่บ้านและชาวบ้านในชุมชนซึ่งได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการขึ้นมาเพื่อดําเนินการ และได้มีกลุ่มเครือข่ายอาสาสมัคร กลุ่มพนักงานบริษัทกระทิงแดง กลุ่มหน่วยงานราชการ กลุ่มนักเรียนกลุ่มนิสิต กลุ่มนักศึกษาจากสถาบันการศึกษาต่าง ๆ เข้ามาร่วมกันทํากิจกรรมกับชาวบ้าน อาทิ การปลูกป่าชายเลน การสร้างปะการังเทียม และการสร้างบ้านปู บ้านปลา เป็นต้น