องค์ความรู้และคุณค่าอาหารพื้นบ้านยอดนิยมตามหลักโภชนาการ เพื่อเสริมสร้างสุขภาพของผู้สูงอายุเขตภาคเหนือตอนบน

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาองค์ความรู้อาหารพื้นบ้านยอดนิยม ตามหลักโภชนาการเพื่อเสริมสร้างสุขภาพของผู้สูงอายุเขตภาคเหนือตอนบนเขต ภาคเหนือตอนบน ๒) เพื่อศึกษาคุณค่าอาหารพื้นบ้านยอดนิยมตามหลักโภชนาการเพื่อ เสริมสร้างสุขภาพของผู้สูงอายุเขตภาคเหนือตอนบน และ ๓) เพื่อวิเคราะห์พฤติกรรมการ บริโภคอาหารพื้นบ้านยอดนิยมตามหลักโภชนาการ เพื่อเสริมสร้างสุขภาพของผู้สูงอายุ เขตภาคเหนือตอนบน เป็นการศึกษาโดยใช้การวิจัยเชิงผสานวิธี (Mixed Methods Research) โดยการวิจัยเชิงปริมาณ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการแจกแบบสอบถาม กับกลุ่ม ตัวอย่าง จากจังหวัด แพร่ พะเยา ลําปางและเชียงรายจํานวน ๔๐๐ คน การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interviews) การสนทนา กลุ่มเฉพาะ (Focus Group Discussion) กับกลุ่มตัวอย่าง จากจังหวัด แพร่ พะเยา ลําปาง และเชียงราย จํานวน ๘๐ คน และทดสอบคุณค่าทางโภชนาการของอาหาร และวิเคราะห์ข้อมูลด้วย การพรรณนาความ

ผลการวิจัยพบว่า ๑. อาหารพื้นบ้านยอดนิยม ๑๐ ชนิด ได้แก่ น้ําพริกหนุ่ม แกงแค แกงผักรวม ตํามะเขือ แกงหน่อไม้ ยําหน่อไม้ น้ําพริกอ่อง น้ําพริกน้ําปู๋ ขนมจีน และลาบ องค์ ความรู้ในการประกอบและวิธีการปรุงอาหารพื้นบ้านยอดนิยม จากบรรพบุรุษ การบอกต่อ ๆ กันมา จากเพื่อนบ้าน กิจกรรมในชุมชน และสื่อต่าง ๆ ๒. คุณค่าอาหารพื้นบ้านยอดนิยม มี คุณค่าทางโภชนาการ เป็นสมุนไพร ซึ่งแต่ละชนิดมีสรรพคุณทางยาที่แตกต่างกัน สามารถ รักษาโรคและเสริมสร้างสุขภาพได้ การรับประทานอาหารพื้นบ้าน เป็นการ อนุรักษ์ สืบทอด ภูมิปัญญาวัฒนธรรมด้านอาหาร สร้างความเอื้ออาทร ความรักความผูกพัน สามัคคีในหมู่เครือ ญาติ และประหยัด ที่สําคัญที่สุดปลอดภัยต่อสุขภาพ ๓. พฤติกรรมการบริโภคอาหารพื้นบ้าน เป็นอาหารรับประทานเป็นประจําอย่างน้อยอาทิตย์ละ ๒-๓ ครั้ง ซึ่งวัตถุดิบในการประกอบ อาหารหาได้ง่ายซึ่งแต่ละบ้านนิยมปลูกไว้ในบริเวณบ้าน, ริมรั้วจากบ้านใกล้เรือนเคียง และหา ซื้อได้ตามตลาดในหมู่บ้าน วิธีการปรุงง่ายสะดวกรวดเร็ว ด้วยความคุ้นชินโดยไม่ต้องชั่งตวง