มิติการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของชุมชนชายแดนต่อการเข้าสู่ ประชาคมอาเซียน : การเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติสัญชาติลาว สถานการณ์ แนวโน้ม มาตรการและผลกระทบต่อสภาพสังคม เศรษฐกิจ ในบริเวณพื้นที่อําเภอบ้านโคก จังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาสถานการณ์การเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติสัญชาติลาวในพื้นที่บริเวณชุมชนชายแดน ๒) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติสัญชาติลาวในพื้นที่บริเวณชุมชนชายแดนและ ๓) เพื่อศึกษาผลกระทบต่อสภาพสังคม เศรษฐกิจจากการเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติสัญชาติลาวในพื้นที่บริเวณชุมชนชายแดน เป็นการศึกษาวิจัยการวิจัยแบบผสม (Mixed Methodology Research) กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้ แบ่งออกเป็น ๔ กลุ่ม ๑) แรงงานข้ามชาติสัญชาติลาว ๒) นายหน้าที่ทําหน้าที่ติดต่อและรับจ้าง ๓) เจ้าหน้าที่ของรัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับแรงงานข้ามชาติในพื้นที่ ๔) ประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ชุมชนชายแดนบ้านโคก จํานวน ๒๗๘ คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาได้แก่ แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ สถิติเชิงพรรณาผลการศึกษาพบว่า

๑. สถานการณ์การเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติสัญชาติลาว พบว่า เป็นการเคลื่อนย้ายมาจากสาเหตุด้านเศรษฐกิจยังไม่มีความเจริญรายได้ไม่เพียงพอต่อการครองชีพ ด้านสังคม ประชากรมีจํานวนมาก การเข้ามาทํางานโดยเดินทางผ่านจุดผ่านแดน ทํางานแบบไม่ประจํา โดยแรงงานส่วนใหญ่ที่เข้ามาทํางาน แบบไปเช้า เย็นกลับ หรือเข้ามาพักอาศัยกับนายจ้างหรือญาติพี่น้องในพื้นที่ เข้ามาทํางานในลักษณะรับจ้าง เช่น รับจ้างทําการเกษตร งานไม้ส่วนหนึ่งจะลักลอบเข้ามาทางช่องทางธรรมชาติโดยไม่ผ่านจุดผ่านแดน ทําให้เกิดปัญหากับการทํางานในกรณีที่ทิ้งงาน หรือสร้างปัญหาให้กับนายจ้าง นายจ้างเป็นคนจัดหาอาหารให้อย่างเพียงพอ การจ้างงานในลักษณะตกลงด้วยวาจา ส่วนใหญ่มีปัญหาสุขภาพจากการทํางานปวดเมื่อยตามร่างกาย

๒. ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเคลื่อนย้ายแรงงานข้ามชาติสัญชาติลาว สามารถแยกออกเป็น ๒ ปัจจัยได้แก่ ปัจจัยผลักดันจากประเทศต้น และปัจจัยดึงดูดจากประเทศไทย

๓. ผลกระทบจากแรงงานข้ามชาติ พบว่าปัญหาและผลกระทบของแรงงานสัญชาติลาวด้านการดูแลไม่ทั่วถึงของภาครัฐ ด้านความมั่นคง ด้านเศรษฐกิจและ ด้านอาชญากรรม และยาเสพติด ด้านวัฒนธรรม