การต่อต้านทุจริตตามแนวพระพุทธศาสนา : กรณีศึกษาในจังหวัดแพร่

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ประสงค์ของการวิจัยนี้ คือ (๑) เพื่อศึกษาแนวคิดการต่อต้านการทุจริตในบริบททั่วไป (๒) เพื่อศึกษาแนวคิดการต่อต้านการทุจริตตามแนวทางพระพุทธศาสนาและ (๓) เพื่อวิเคราะห์แนวคิดการต่อต้านการทุจริตตามแนวทางพระพุทธศาสนา เป็นการวิจัย เชิงคุณภาพจากการศึกษาเอกสาร และการสัมภาษณ์

จากการวิจัยพบว่า การทุจริตในบริบททั่วไปนั้น หมายรวมถึง การฉ้อราษฎร์บังหลวง และการคอร์รัปชั่น หมายถึง การทุจริตต่อตําแหน่งหน้าที่ การประพฤติปฏิบัติคดโกง การเบียดบังทรัพย์ของหลวงมาเป็นของตน และการแสวงหาผลประโยชน์ที่ไม่ชอบธรรมด้วยกฎหมายสําหรับตนเองหรือผู้อื่น โดยส่วนใหญ่แล้วสาเหตุที่ทําให้เกิดการทุจริตคอร์รัปชั่น มีอยู่ ๔ ด้าน คือ (๑) ด้านเศรษฐกิจและการครองชีพ (๒) ด้านระบบบริหารราชการ (๓) ด้านสังคมวัฒนธรรมและศีลธรรม และ (๔) ด้านกฎหมายและวิธีพิจารณา เมื่อเกิดการทุจริตคอร์รัปชั่นเกิดขึ้นแล้ว จะมีสํานักงาน ป.ป.ช. เป็นหลักรวมทั้งองค์กรอื่น ๆ ในการทําหน้าที่การป้องกันและปราบปรามการทุจริต ตามอํานาจหน้าที่ขององค์กรนั้น ๆ

การต่อต้านทุจริตตามแนวทางพระพุทธศาสนานั้น พบว่า ปัจจัยที่ทําให้เกิดการทุจริตสาเหตุเกิดมาจาก (๑) โลภะ ความโลภที่ไม่รู้จักพอ ทั้งความโลภเชิงวัตถุนิยม และความโลภทางสังคม (๒) อทินนาทาน การถือเอาสิ่งของของผู้อื่นไป ด้วยอาการแห่งการขโมย สิ่งของ ทั้งการลักทรัพย์ การฉ้อโกง การยักยอก การเลี่ยงภาษี และการสับเปลี่ยน (๓) วิหิงสา ความนึกคิดเบียดเบียนในทรัพย์ของผู้อื่นมาเป็นของตนจนทําให้ผู้อื่นเดือดร้อน

ผลการวิเคราะห์แนวคิดการต่อต้านการทุจริตตามแนวทางพระพุทธศาสนา พบว่า คําสอนซึ่งเป็นหลักธรรมเป็นเครื่องมือในการเตือนสติให้ละเว้นจากพฤติกรรมทุจริตทั้งหลาย ได้แก่ (๑) ทาน การให้ เพราะเป็นการละเว้นความเห็นแก่ตัว (๒) สันโดษ ความยินดี พอใจ ความรู้จัก พอเพียงในสิ่งที่ตนมี (๓) สัมมาอาชีวะ การละเว้นจากมิจฉาอาชีวะ ประกอบแต่การงานที่สุจริต (๔) หิริโอตตัปปะ ความละอายและความเกรงกลัวต่อบาปทุจริตทั้งปวง (๕) อวิหิงสา การไม่ เบียดเบียน การไม่ทําให้ผู้อื่นเดือดร้อน (๖) เมตตา ความปรารถนาดีต่อผู้อื่นให้มีความสุข เป็นการป้องกันเฉพาะในส่วนของบุคคลที่จะช่วยยับยั้งชั่งใจในการที่จะคิดทําทุจริตต่าง ๆ โดยมีหลักสันโดษ และหลักเศรษฐกิจพอเพียงเป็นพื้นฐานในการดํารงชีวิตของแต่ละบุคคล