พุทธปรัชญากับจิตวิทยาว่าด้วยเงิน : การรื้อสร้างมโนทัศน์เรื่องอัตตาและเสรีภาพในยุคทุนนิยมดิจิทัล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์กระบวนทัศน์เรื่องเงินในฐานะปรากฏการณ์ทางจิตวิทยาพฤติกรรมผ่านกรอบแนวคิดเชิงพุทธ 2) เพื่อวิพากษ์ความสัมพันธ์เชิงภววิทยา ระหว่างเงิน เสรีภาพ และอัตตา ในฐานะส่วนขยายของอุปาทาน ผ่านมุมมองพุทธปรัชญา และ 3) เพื่อสังเคราะห์กรอบแนวคิดเชิงพุทธปรัชญาในการเปลี่ยนผ่านสู่เสรีภาพที่แท้จริง งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยอาศัยระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสารและการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์
ผลการวิจัยพบว่าในมิติของทุนนิยมดิจิทัล เงินทำหน้าที่เป็นโครงสร้างเชิงสัญลักษณ์ที่ขยาย "อัตตา" และตอกย้ำความเห็นผิดในฐานะตัวตน พฤติกรรมการจัดการเงินของมนุษย์ไม่ได้ถูกขับเคลื่อนด้วยตรรกะเชิงคณิตศาสตร์ แต่ถูกกำหนดโดยประสบการณ์ทางอารมณ์และอนุสัย ซึ่งสอดคล้องกับหลักพุทธปรัชญาที่มองว่าอวิชชาเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้มนุษย์ให้ค่าแก่เงินจนกลายเป็นอุปาทานที่บีบคั้นจิตใจ นอกจากนี้ยังพบว่าเสรีภาพทางการเงินในกระแสหลักเป็นเพียงเสรีภาพเชิงเงื่อนไขที่ตกอยู่ใต้อำนาจนำของตัณหา ผู้วิจัยจึงเสนอแบบจำลองเสรีภาพการเปลี่ยนผ่านจากภาวะแรงขับในการครอบครอง ไปสู่ภาวะแห่งความมีอยู่ด้วยความตระหนักรู้ อันนำไปสู่เสรีภาพที่แท้จริงที่ไม่ต้องอิงอาศัยอามิส เพื่อแปรเปลี่ยนมูลค่าทางเศรษฐกิจ
สู่เสรีภาพที่แท้จริงในเชิงจิตวิญญาณ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
พระครูปลัดธันรบ โชติวํโส (วงศ์ษา). (2563). เกณฑ์ตัดสินทางจริยธรรมพุทธต่อการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2546). เศรษฐศาสตร์แนวพุทธ. พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพมหานคร : มูลนิธิพุทธธรรม.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Agamben, G. (1998). Homo sacer: Sovereign power and bare life (D. Heller-Roazen, Trans.). Stanford University Press.
Belk, R. W. (1988). Possessions and the extended self. Journal of Consumer Research, 15(2), 139-168.
Fromm, E. (2013). To have or to be? Bloomsbury Academic. (Original work published 1976).
Housel, M. (2020). The psychology of money: Timeless lessons on wealth, greed, and happiness. Harriman House.
Peterson, J. B. (2018). 12 rules for life: An antidote to chaos. Random House.
Schumacher, E. F. (1999). Small is beautiful: Economics as if people mattered. Hartley & Marks Publishers. (Original work published 1973).
