การส่งเสริมการเรียนรู้ด้านศิลปะเชิงสร้างสรรค์ผ้าหม้อห้อมของเยาวชน และผู้สูงอายุในกลุ่มจังหวัดล้านนา

ผู้แต่ง

  • สายัณห์ อินนันใจ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่
  • รวีโรจน์ ศรีคำภา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่
  • ธนนันท์ คุ้มถิ่นแก้ว มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่
  • พรสวรรค์ สุขไมตรี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่
  • คำเกี้ยว เมืองเอก สภาวัฒนธรรมตำบลทุ่งกวาว อำเภอเมืองแพร่ จังหวัดแพร่
  • พูนศรี สวิ่ง สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดแพร่

คำสำคัญ:

การส่งเสริมการเรียนรู้, ศิลปะเชิงสร้างสรรค์ผ้าหม้อห้อม

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษากระบวนการสร้างสรรค์ผลงานผ้าหม้อห้อม เพื่อสร้างสรรค์ผลงานศิลปะผ้าหม้อห้อมนำไปสู่การยกระดับรายได้สู่เศรษฐกิจชุมชน เพื่อถ่ายทอดผลงานด้านศิลปะเชิงสร้างสรรค์ผ้าหม้อห้อมสู่เยาวชนและผู้สูงอายุในกลุ่มจังหวัดล้านนา การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยผสมผสานวิธี โดยมีทั้งการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) เชิงคุณภาพ (Qualitative Research) และเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ผลการวิจัย พบว่า

ผลการวิจัยที่เกี่ยวกับกระบวนการสร้างสรรค์ผลงานผ้าหม้อห้อม พบว่า เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำกันในครัวเรือนมีการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น เคล็ดลับในการผลิตถูกเปิดเผยจากพ่อแม่สู่บุตรหลาน ถือเป็นมรดกตกทอดทางวัฒนธรรมที่มีการสืบทอดกันมาอย่างยาวนาน

ผลการออกแบบผลิตภัณฑ์ผ้าหม้อห้อมเพื่อเพิ่มมูลค่าของสินค้า พบว่า มีการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยใช้ผ้าฝ้ายธรรมชาติ สามารถย้อมทั้งสีธรรมชาติด้วยสีของห้อม ทั้งสีแบบวิทยาศาสตร์ และย้อมสีพิมพ์เทียน พร้อมนำผ้าชนิดอื่นและวัสดุอื่นมาประดับให้เกิดลวดลาย  ที่สวยงามน่าสนใจ มีการเล่าเรื่องราวผ่านสินค้า มีการพัฒนาชุดเคหภัณฑ์หม้อห้อมสุขใจ ประกอบไปด้วยหมอนอิงใบใหญ่ 1 ใบ หมอนอิงใบเล็ก 4 ใบ เบาะนั่ง 4 ผืน กล่องกระดาษชำระ 2 อัน ผ้าปูโต๊ะ 1 ผืน

ผลการถ่ายทอดผลงานด้านศิลปะเชิงสร้างสรรค์ผ้าหม้อห้อมสู่เยาวชนและผู้สูงอายุในกลุ่มจังหวัดล้านนา พบว่า มีกิจกรรมการถ่ายทอดผลงานด้วยปราชญ์ชาวบ้านที่เชี่ยวชาญเป็นผู้ถ่ายทอดให้ความรู้ การใช้เทคนิคการเขียนเทียนหรือพิมพ์เทียน และมีการพิมพ์เทียนขี้ผึ้ง ลงบนพื้นผ้า ตามลวดลายโดยใช้แม่พิมพ์ ผลการศึกษาความคิดเห็นเกี่ยวกับของผู้สูงอายุในกลุ่มจังหวัดล้านนาของเยาวชนและผู้สูงอายุ ในการถ่ายทอดผลงานรวมด้าน พบว่า ในภาพรวมก่อนเข้ารับการถ่ายทอดอยู่ในระดับปานกลาง และหลังการรับถ่ายทอดอยู่ในระดับมาก

เอกสารอ้างอิง

กองบรรณาธิการและสำนักมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2555). “9 สิ่งควรรู้กับมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม”. วัฒนธรรม. 51(3), 66-67.

จุรีวรรณ จันพลา และคณะ. (2559). การพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ผ้าทอไทยทรงดำเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มตามแนวทางเศรษฐกิจสร้างสรรค์. Veridian E-Journal, Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ. 9(2), 82-83.

พิน สาเสาว์. (2551). 142 วัน 1,800 กม. นิเวศศิลป์ริมโขงของศิลปินนอกคอก.กรุงเทพมหานคร : แพรวสำนักพิมพ์.

ธีรยุทธ บุญที. (2546). ถอดรื้อปรัชญาและศิลปะแบบตะวันตกเป็นศูนย์กลาง. กรุงเทพมหานคร : สายธาร.

ทิศนา แขมมณี. (2545). ศาสตร์การสอน : องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ยุทธนา แซ่เตียว. (2547). การวัด การวิเคราะห์ และการจัดการความรู้สร้างองค์กรอัจฉริยะ. กรุงเทพมหานคร : สถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ.

สมจิต ขอนวงค์ และคณะ. (2560). วิสาหกิจผ้าทอเมืองแพร่ : องค์ความรู้และการจัดการเชิงเครือข่ายเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (รายงานการวิจัย. พระนครศรีอยุธยา : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-03-24

รูปแบบการอ้างอิง

อินนันใจ ส., ศรีคำภา ร., คุ้มถิ่นแก้ว ธ., สุขไมตรี พ., เมืองเอก ค., & สวิ่ง พ. (2026). การส่งเสริมการเรียนรู้ด้านศิลปะเชิงสร้างสรรค์ผ้าหม้อห้อมของเยาวชน และผู้สูงอายุในกลุ่มจังหวัดล้านนา. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ มจร วิทยาเขตแพร่, 7(1), 14–27. สืบค้น จาก https://so13.tci-thaijo.org/index.php/jgrp/article/view/3797

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย