กระบวนการสร้างจิตด้านศิลปวัฒนธรรมเชิงพุทธในสังคมไทย

บทคัดย่อ

ศิลปวัฒนธรรมแยกเป็นประเภทสถาปัตยกรรม ประติมากรรม จิตกรรมรวมถึงเทศกาลประเพณีมีคุณค่าทางพุทธิศึกษา จริยศึกษา และหัตถศึกษา คุณค่าทางพุทธิศึกษา โดยให้รู้ซึ้งถึงแรงศรัทธา ความยึดมั่นในธรรม รู้ศาสตร์ประกอบศิลป์ รู้พุทธศิลป์ปิ่นพุทธศาสตร์ รู้ศิลปะ วัฒนธรรมที่สื่อถึงธรรม มีคุณค่าทางจริยศึกษา โดยให้ความเคารพนับถือและมีวิธีปฏิบัติต่อศิลปวัฒนธรรมที่แสดงถึงพระรัตนตรัย หลีกเลี่ยงพฤติกรรมอันไม่เหมาะสมต่อศิลปวัฒนธรรมนั้น มีหัตถศึกษา โดยเกิดจากจูงใจให้สร้างศิลปวัฒนธรรมที่สื่อถึงคำสอนทางพระพุทธศาสนา

จังหวัดพิษณุโลกมีศิลปวัฒนธรรมต้นแบบที่สมบูรณ์ ประเภทสถาปัตยกรรม มีวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ เป็นพระอารามหลวงสร้างโดยพระยาลิไทแห่งกรุงสุโขทัย พระองค์ทรงวางแผนผังการสร้างตามวินัยสงฆ์และจำลองแบบการปฏิบัติพุทธกิจ ทรงสร้างพระวิหารพระพุทธชินราช หันหน้าไปทางทิศตะวันตกซึ่งแม่น้ำน่านไหลผ่านที่แสดงถึงความสมบูรณ์แห่งมวลมนุษย์  และล้อมรอบไปด้วยพระวิหารคดที่ประดิษฐานพระอรหันตบริวารมากกว่า ๕๐๐ องค์ ภายในวิหารคดประดิษฐานพระเจดีย์ปรางค์บรรจุพระสารีริกธาตุส่วนทันตสุคันธธาตุแสดงสถานะว่าพระราชาทรงสร้าง