วิเคราะห์ความเชื่อและคติธรรมที่ปรากฏในประเพณีแห่ผีตลกที่ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตของประชาชนในตำบลท่าปลา อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

              บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ คือ (1) เพื่อศึกษาประวัติและความเป็นมาของประเพณีแห่ผีตลกของประชาชนในตำบลท่าปลา อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ (2) เพื่อศึกษาความเชื่อและคติธรรมที่ปรากฏในประเพณีแห่ผีตลกของประชาชนในตำบลท่าปลา อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ และ (3) เพื่อวิเคราะห์ความเชื่อและคติธรรมที่ปรากฏในประเพณีแห่ผีตลกที่ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตของประชาชนในตำบลท่าปลา อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลจากภาคสนามจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 รูป/คน ผลการวิจัยพบว่า (1) ประเพณีแห่ผีตลกเป็นส่วนหนึ่งของงานบุญเทศน์มหาชาติในช่วงเทศกาลออกพรรษา และการบวชพระสามัคคีที่มีการแต่งตัวเหมือนผีให้มีดวงตาถลนดูน่ากลัว ผู้ที่สวมหัวผีตลกทำการเชิญแม่พระธรณีอธิษฐานขอพรเทวดา เมื่อเสร็จสิ้นพิธีผู้สวมหัวผีตลกจะให้พระสงฆ์ประพรมน้ำพระพุทธมนต์เพื่อเป็นสิริมงคล (2) ประเพณีแห่ตลกของตำบลท่าปลา มีความเชื่อเรื่องความศักดิ์สิทธิ์คุ้มครองป้องภัย มีความอุดมสมบูรณ์ในอาชีพ การทำบุญอุทิศให้กับญาติพี่น้อง ทำให้ประเพณีแห่ผีตลกมีความสอดคล้องกับวิถีชีวิตของชุมชน แสดงให้เห็นถึงคติธรรมความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษ ความละอายเกรงกลัวต่อบาป ส่งเสริมการมีส่วนร่วมในชุมชน และมีสติให้ทำความดี ละเว้นความชั่ว (3) ประเพณีแห่ผีตลกเป็นตัวอย่างของการใช้ความเชื่อและคติธรรมในการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีภายในครอบครัว การพึ่งพาซึ่งกันและกัน การสร้างอาชีพเพิ่มรายได้ การรักษาอัตลักษณ์ของชุมชน การสะท้อนภูมิปัญญาท้องถิ่นได้อย่างสร้างสรรค์ และเพื่อให้เกิดคุณค่าทางด้านจิตใจ ด้วยการนำหลักภาวนา 4 มาบูรณาการกับประเพณีแห่ผีตลก ได้แก่ ฝึกการแสดงออกที่ดี สร้างจิตสำนึกที่ดี ฝึกฝนจิตใจให้มีความมั่นคง เข้าใจถึงสัจธรรมของชีวิต